اعراب
« الْبَيْتَ الْحَرامَ »
بدل از
« الْكَعْبَةَ »
و
« قِياماً »
مفعول دوم براى
« جَعَلَ »
.
« ذلِكَ »
مبتدا و مصدر ريخته شده از
« لِتَعْلَمُوا »
متعلّق به محذوف و خبر است و نيز ممكن است
« ذلِكَ »
مفعول براى فعل محذوف و بدين معنا باشد : « فعلنا ذلك من أجل إعلامكم » .
تفسير
جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْيَ وَ الْقَلائِدَ .
« قِياماً لِلنَّاسِ » ؛
يعنى جايگاه عبادت و اعمال حجّ .
« الشَّهْرَ الْحَرامَ »
جنس است كه همهء ماههاى چهارگانه حرام را دربر مىگيرد ، اين چهار ماه عبارتند از : رجب ، ذو القعده ، ذو الحجّه و محرّم . خداوند جنگ و كشتار را در اين ماهها و نيز در حرم خود حرام كرده است ، مگر اينكه براى دفاع از جان يا مال باشد . خدا مىفرمايد : « در مسجد الحرام با آنها مجنگيد مگر آنكه با شما بجنگند » . « 1 » و نيز مىفرمايد : « اين ماه حرام در مقابل آن ماه حرام ، و شكستن ماههاى حرام را قصاص است . پس هركس بر شما تعدّى كند ، به همان اندازهء تعدّىاش بر او تعدى كنيد . . . » .
« الْهَدْيَ »
، يعنى حيوانى ( شتر ، گاو و گوسفندى ) كه به سوى كعبه آورده مىشود .
قلادهء قربانى ، همان علامتى است كه به گردن آن مىگذارند تا شناخته شود كه مخصوص كعبه است و كسى متعرّض آن نگردد . بنابراين ، عطف « قلائد » بر « هدى » از باب عطف خاص بر عام است . اينكه واژهء « هدى » توأم با بيت الحرام و اشهر الحرام آمده ، بدان سبب است كه بايد قربانى و كسى كه آن را مىآورد در امان باشد ؛ زيرا وى عازم حرم شريف است . حتّى خداوند تمام پرندگان و حيوانات را مادام كه در حرم
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 191 .