السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ ؛
« 1 » آن روز كه زمين به زمينى جز اين بدل شود و آسماها به آسمانى ديگر و همه ، در پيشگاه خداى واحد قهار حاضر آيند » .
2 . آياتى كه همراه خبر دادن ، بر وقوع قيامت تأكيد مىكند و ترديد را از آن برمىدارد ؛ نظير آيهء
« لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ ؛
« 2 » ( به خدا سوگند ! ) كه همهء شما را در روز قيامت گرد مىآورد و هيچ شكى در آن نيست » .
3 . آياتى كه بر امكان معاد از طريق آفرينش آسمانها و زمين استدلال مىكند :
« أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى بَلى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ؛
« 3 » آيا نمىبينند كه خداى يكتاست آنكه آسمانها و زمين را بيافريد و در آفريدن آنها درنماند ! او مىتواند مردگان را زنده كند ، بله ، او بر هركارى تواناست » . واضحترين تفسير اين آيه ، اين سخن شاعر است كه مىگويد :
« و من ركب البحر استقل السواقيا »
. « 4 »
4 . آياتى كه براى اثبات معاد به آفرينش گياهان استدلال مىكند :
« وَ اللَّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً فَسُقْناهُ إِلى بَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَحْيَيْنا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها كَذلِكَ النُّشُورُ ؛
« 5 » خداست كه بادها را مىفرستد تا ابرها را برانگيزند و ما آنها را به سرزمينهاى مرده مىرانيم و زمين مرده را به آن زنده مىكنيم . زنده گشتن در روز قيامت نيز چنين است » .
5 . آياتى كه به پيدايش نخستين انسان بر اثبات قيامت استدلال مىكند :
« فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعِيدُنا قُلِ الَّذِي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ؛
« 6 » خواهند گفت : چه كسى ما را بازمىگرداند ؟ بگو :
آنكس كه بار نخست شما را آفريد » .
هامش
( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 48 .
( 2 ) . نساء ( 4 ) آيهء 87 .
( 3 ) . احقاف ( 46 ) آيهء 33 .
( 4 ) . اين شعر از متبنى شاعر بلندآوازه عرب است . « آنكس كه دريا را ببيند ، جويباران را اندك شمارد » . « م » .
( 5 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 9 .
( 6 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 51 .