وَ إِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ .
خداوند در اين آيه به ستون پنجم اشاره مىكند كه به منظور خرابكارى و سست كردن نيروى مقاومت از سوى دشمن در صفوف پاكان رخنه مىكند .
سؤال :
« إِنَّ مِنْكُمْ »
خطاب به مؤمنان است و منافقان از همه مردم به ايمان دورترند ، پس چگونه مىتوان آنها را از جمله مؤمنان قرار داد ؟
پاسخ : منافقان در ظاهر از جملهء مؤمنان به شمار مىروند و با آنان به عنوان مؤمن برخورد مىشود ؛ همانند كسى كه شناسنامهء كشورى را دارد و براى كشور ديگرى جاسوسى مىكند . اين گروه در هرزمان و مكانى وجود دارند .
فَإِنْ أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيداً .
اين سخن ، حكايت حال منافقى است كه اگر در جنگى حضور نداشت و مسلمانان در اين جنگ شكست مىخوردند ، او خوشحال مىشد . [ روشن است كه ] هركس به سبب سلامت خود از بلايى كه برادرانش براى جهاد در راه خدا و اعتلاى كلمهء دين گرفتار آن شدهاند خوشحال شود ، منافق است .
سؤال : اين سخن خدا :
« قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ » ،
نوعى اقرار به وجود خدا از سوى شخص مزبور است ، پس چگونه مىتوان او را از منافقان به شمار آورد ؟
پاسخ : او از اين جهت منافق است كه به اسلام و ايمان به محمّد صلّى اللّه عليه و آله تظاهر مىكند و كفر به نبوّت آن حضرت را پنهان مىدارد و اين موضوع ، با اعتراف به وجود آفريدگار تضادّى ندارد ؛ زيرا هركس كه به خدا ايمان آورد به محمّد صلّى اللّه عليه و آله ايمان نمىآورد .
خداوند از افرادى خبر داده است كه به او ايمان دارند و همزمان با آن ، به خدايى ديگر و يا به كسى كه وسيله آن به خدا تقرّب مىجويد ، نيز اعتقاد دارد :
« وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ ؛
« 1 » بسيارى از آنانكه به خدا ايمان مىآورند ، مشركند » .
وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ
هامش
( 1 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 106 .