روايتى است كه مىگويد : جبرئيل به صورت دحيهء كلبى نزد رسول خدا مىآمد .
مجسّم شدن فرشتگان به صورت انسان لزوما چنين ايجاب نمىكند كه آنان به نفع مسلمانان وارد جنگ شده باشند ، بلكه ممكن است از راههاى ديگرى جز جنگ به آنان يارى رسانيده باشند .
ممكن است بپرسيد : خداوند در آيهء 9 از سورهء انفال گفته است : « من با هزار فرشته كه از پى يكديگر مىآيند ، يارىتان مىكنم » . و در آيهء 124 از آل عمران گفته است :
« خدا سه هزار فرشته به يارىتان فروفرستد » . و بلافاصله در آيهء پس از آن مىگويد :
« اگر پايدارى كنيد و پرهيزكار باشيد . . . خدا با پنج هزار از فرشتگان صاحب علامت شما را يارى كند » . سؤال اين است كه آيا خدا در آغاز آنها را با هزار فرشته و آنگاه با سه هزار و بعد با پنج هزار - كه جمعا مىشود نه هزار - يارى كرد ؟ اساسا موضوع از چه قرار است ؟
يكى از پاسخهايى كه داده شده ، اين است : خدا در ابتدا آنها را با هزار فرشته كه از پى يكديگر بودند ، يارى كرد . آنگاه دو هزار فرشتهء ديگر به آنها ضميمه كرد كه سه هزار شدند سپس دو هزار فرشتهء ديگر ضميمه كرد كه جمعا پنج هزار شدند .
برخى چنين پاسخ دادهاند : خداوند مسلمانان را در روز بدر با هزار فرشته يارى كرد . به مسلمانان خبر رسيد كه برخى از مشركان مىخواهند با جنگجويان بىشمار ، قريش را يارى دهند . ازاينرو ، مسلمانان ترسيدند و اين خبر برايشان دشوار آمد ؛ زيرا تعدادشان بسيار اندك بود . خداوند به مسلمانان وعده داد كه اگر براى قريش كمك بيايد ، آنان را با پنج هزار فرشته يارى دهد ، لكن به سه شرط كه عبارتند از : صبر ، تقوا و هجوم فورى كفّار ، چنانكه آيه مىگويد : « اگر پايدارى كنيد و پرهيزكار باشيد و دشمنان تاخت آورند » . لكن اين كمك براى قريش نيامد و در نتيجه مسلمانان از كمك به وسيلهء بيش از هزار فرشته ، بىنياز شدند .
وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرى لَكُمْ وَ لِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ .
« هاء » در
« جَعَلَهُ »
به امداد و