جواب شرط در اينجا به قرينهء موجود [ در آيه ] حذف شده است و در اصل چنين است : « اينما ثقفوا ضربت عليهم الذّلّة » .
تفسير
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ .
مفسّران اتفاقنظر دارند كه اين آيه در مورد يهود نازل شده است . همچنين مفسران وحدتنظر دارند كه خداوند ، عزّت و كرامت را از يهود سلب و ذلّت و خوارى را از روز ظهور اسلام تا قيامت ، بر آنان مقدّر كرده است ، چرا كه آنان در تبهكارى و طغيان به مرحلهاى رسيدند كه هيچكس پيش از آنان بدان مرحله نرسيد و پس از آنها نيز نخواهد رسيد . مفسّران پس از اين وحدتنظر ، دربارهء نوع ذلّت و بدبختى كه يهوديان بدان دچار شدند و تمامى نسلهاى آنان بدان گرفتار آمدند ، اختلافنظر پيدا كردند .
اين اختلاف ميان مفسّران ، از اختلاف اوضاع يهود در عصر تفسير سرچشمه گرفته است ؛ زيرا در آن زمان ، يهوديان به مسلمانان جزيه مىپرداختند . مقصودم آن است كه وضعيّت يهود در عصر مفسّر ، در سخنان وى انعكاس يافته است . البتّه اين امر باعث تعجّب نيست ؛ چون انسان بهطور حتم ، تحت تأثير آنچه مىبيند و مىشنود قرار مىگيرد . تفسير ذيل كه من دربارهء اين آيه ارائه مىدهم ، نيز براساس قاعدهء مزبور است .
در هرصورت ، آنچه من از ذلّت و زبونى يهود كه در آيهء مورد نظر آمده ، مىفهمم اين استكه آنان در شرق و غرب عالم پراكندهاند و در كشورهاى مختلف به صورت اقليّت حضور دارند . بنابراين ، يهوديان همواره تابع هستند نه متبوع و محكوم هستند نه حاكم در دولتى كه از خود آنان و در خدمت آنها باشد ؛ دولتى با موجوديت مستقل در ميان ساير دولتها .