به مثل است ، هم از لحاظ كمّى و هم از لحاظ كيفى و البته بدون تجاوز و ستمى . نظير جملهء فوق ، اين سخن خداست :
« وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها » .
« 1 »
وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ .
انفاق در راه خدا تمام مؤسسات عام المنفعه را دربرمىگيرد ، از قبيل مدارس ، درمانگاهها ، مراكز نگهدارى كودكان بىسرپرست ، جهاد ، صدقه دادن به تهىدستان و مسكينان و انفاق به خانواده و فرزندان و عايله .
بهترين مورد مصرف انفاق ، انفاق به منظور تقويت و گسترش دين و احقاق حق و نابود كردن باطل است .
وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ .
خداوند در آيه از انفس به « أيدى » تعبير كرده است . اگر ما جدا از سياق كلام به اين جمله نگاه كنيم ، معنايش اين مىشود : بر انسان جايز نيست كه كارى انجام دهد كه جز ضرر ، هيچگونه منفعتى براى او نداشته باشد ؛ امّا اگر به سياق كلام بنگريم و اينكه جملهء
« لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ »
پس از جملهء :
« أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
آمده است ، معنايش اين مىشود : از اموالتان بهگونهاى انفاق كنيد كه نه خسّت به خرج دهيد و نه اسراف كنيد ، چراكه هركدام از آنها شما را به هلاكت مىكشاند . بنابراين ، آيهء موردبحث نظير اين آيه است :
« وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً » .
« 2 »
برخى گفتهاند : معناى جملهء فوق اين است كه با ترك جهاد و بخشش مال به منظور مجهّز ساختن مجاهدان ، خود را به هلاكت نيندازيد ، زيرا اين كار موجب تضعيف شما و تقويت دشمن مىگردد و درنتيجه ، خوار و هلاك مىشويد .
اين موضوع ، همان چيزى است كه تجربهء مسلمانان آن را به اثبات رسانيده است ؛ زيرا از همان زمانى كه آنان جهاد و بخشش مال در راه پيروزى حق و عدالت را رها كردند ، آزادى و كرامت خود را از دست دادند و هر غاصب و غارتگرى چشم طمع به
هامش
( 1 ) . شورى ( 42 ) آيهء 40 .
( 2 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 67 .