نوازش قرار مىگيرند . اميد است كسانى كه با اتّكال بر شرافت نسب ، گناهان خود را سبك مىشمارند از اين سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله اندرز بگيرند . امّا آنكه به خود اعتماد داشته باشد و خطاهايش را احساس نكند و اندرز ديگران را هم نپذيرد ، محال است كه به كارهاى نيك راه يابد . انسان خردمند ، هيچگاه از طريق خودبينىها و توهّمات نفسانى به خودش نگاه نمىكند ، بلكه همواره چون فردى منتقد ، كه از عيبها و انحرافهاى خود انتقاد مىكند ، به خودش مىنگرد و ميان آن وضعيّتى كه بر آن است و وضعيّتى كه بايد بر آن باشد و او را از انديشههاى كودكانه و القاآت شيطانى آزاد مىسازد ، تفاوت قائل شود . تنها در اين صورت است كه نام انسان به معناى واقعى و درست كلمه بر او انطباق مىيابد . در حديث شريف آمده است : « كسىكه خود را گناهكار انگارد ، نيكوكار است » .
بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ .
«
سَيِّئَةً
» واژهاى است كه هم شرك را دربرمىگيرد و هم ديگر گناهان را ؛ ولى مراد از آن در اينجا خصوص شرك است ، به قرينهء جملهء
« فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ » .
صاحب مجمع البيان مىگويد : ارادهء شرك از سيّئه با مذهب ما ( مذهب اماميه ) سازگارى دارد ؛ زيرا غير از شرك ، گناهى ديگر موجب جاودانگى در آتش نمىشود . توضيح اين موضوع در بخش : « مرتكبشوندهء گناه كبيره » آمده است .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ .
اين آيه نشان مىدهد كه رهايى از عذاب خدا در قيامت ، به ايمان درست و عمل صالح ، هردو بستگى دارد . در حديث آمده است : سفيان ثقفى گفت : اى پيامبر خدا ، دربارهء اسلام ، سخنى به من بگو كه پس از تو دربارهء آن از هيچكس سؤال نكنم . حضرت فرمود : بگو :
به خدا ايمان آوردم و آنگاه پايدارى كن .
پيامبر بزرگ اسلام صلّى اللّه عليه و إله با اين سخن خود به آيهء سىام از سورهء « حم سجده » اشاره مىكند :
« إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا