سجدهء فرشتگان
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 34 ]
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ ( 34 )
و به فرشتگان گفتيم : آدم را سجده كنيد . همه سجده كردند ، جز ابليس ، كه سرباز زد و برترى جست و او از كافران بود .
« ابليس » غيرمنصرف است به علت داشتن [ دو سبب از اسباب منع صرف ] يكى علميّت و ديگرى عجميّت .
خداوند به فرشتگان دستور داد تا به آدم سجده كنند ، زيرا او بر آنان و بر تمام مخلوقات برترى داشت . اين برترى در ظاهر هيچ توجيهى ندارد ، جز برترى دانش و دانشمند ؛ چراكه عملا ثابت شده است كه هرگامى كه انسان به سوى پيشرفت و آسايش و كمال برمىدارد با دانش است . چنانكه نادانى ، اساس و پايهء نيازمندى و عقبافتادگى است و هيچكس بر ديگران برترى نيافت ، مگر از طريق دانش . ازاينرو ، دانشمند هميشه فرمانروا و نادان فرمانبردار است ، و از همين جهت اسلام فراگيرى دانش را بر مرد و زن مسلمان واجب شمرده است .
بسيارى از مفسّران مىگويند : سجده بر آدم ، صرفا براى تحيّت بوده است ؛ نظير خم شدن و بلند كردن دست ؛ زيرا سجده بر غيرخدا حرام است . اين نظريّه ، چنانكه