بگيرد ، مثلًا يك من گندم بدهد و شرط كند كه يك من و پنج سير بگيرد ، يا ده تخممرغ بدهد كه يازده تا بگيرد ، ربا و حرام است بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد ، يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس ديگر پس دهد ، مثلًا شرط كند يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد ، ربا و حرام است و نيز اگر با او شرط كند كه چيزى را كه قرض مىگيرد به طور مخصوصى پس دهد ، مثلًا مقدارى طلاى نساخته به او بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد ، باز هم ربا و حرام مىباشد .
ولى اگر بدون اين كه شرط كند ، خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب است .
مسأله 2292 - ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است ، و كسى كه قرض ربايى گرفته مالك آن نمىشود و نمىتواند در آن تصرف كند ولى چنانچه طورى باشد كه اگر قرار ربا را هم نداده بودند ، صاحب پول راضى بود كه گيرندهء قرض در آن پول تصرف كند ، قرض گيرنده مىتواند در آن تصرف نمايد .
مسأله 2293 - اگر گندم يا چيزى مانند آن را به طور قرض ربايى بگيرد و با آن زراعت كند ، حاصلى كه از آن به دست مىآيد مالِ قرض دهنده است .
مسأله 2294 - اگر لباسى را بخرد و بعداً از پولى كه به قرض ربايى گرفته ، يا از پول حلالى كه مخلوط با ربا است به صاحب لباس بدهد پوشيدن آن لباس و نماز خواندن با آن اشكال ندارد « 1 » ولى اگر به فروشنده بگويد كه اين لباس را با اين پول مىخرم ، پوشيدن آن لباس حرام است و اگر بداند پوشيدن آن حرام است نماز هم با آن باطل مىباشد .
مسأله 2295 - اگر انسان مقدارى پول به تاجر بدهد كه در شهر ديگر از طرف او كمتر بگيرد ، اشكال ندارد و اين را صرف برات مىگويند .
هامش
( 1 ) - اگر وقتى كه خريدارى مىكرد بنا داشت از همين پول بدهد اشكال دارد .