در قرآن شريف به تعبيرات مختلفه از اين حقيقت غيبيه پرده برداشته ، چنانچه در آيهء 30 از آل عمران فرمايد :
« يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً » .
« 1 »
و اين آيه شريفه كالصريح در اين است كه انسان خودِ اعمال را در آن روز مىبيند ؛ چه اعمال صالحه و چه اعمال سيّئه ، و تأكيد كند اين مطلب را آنكه مىفرمايد در ذيل آيه كه : آرزو مىكند كه بين او و اعمال سيئهاش جدايى بسيار باشد .
و در سورهء مباركهء « زلزال » فرمايد :
« يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ * فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ »
« 2 » و ظاهر ، بلكه صريح اين آيه آن است كه مردم اعمال خود را هر چه باشد ، در آن نشئه مىبينند .
و اين مطلب ، يعنى تمثّل اعمال و صورت غيبيّه آنها از مسلَّمات پيش اهل معرفت « 3 » است ، و چنانچه از براى اعمال صورت ملكوتى است ، هر يك از اعمال را در قلب انسانى اثرى است كه از آن در روايات تعبير شده به نقطه بيضاء و نقطه سودا « 4 » ؛ زيرا كه از هر عمل صالحى اگر با شرايط صوريّه و معنويّه و قالبيّه و
هامش
( 1 ) - روزى كه هر كس كار نيك و كار بد خود را در برابر خود حاضر بيند ، آرزو كند كه اى كاش ميان او و كردارش فاصلهاى دور مىبود .
( 2 ) - روزى كه مردم در آن روز ، پراكنده از قبرها بيرون مىآيند تا اعمالشان را به آنها بنمايانند ، هر كس به وزن ذرّهاى نيكى كرده باشد آن را مىبيند ، و هر كس به وزن ذرّهاى بدى كرده باشد آن را مىبيند .
( زلزال / 8 - 6 ) .
( 3 ) - نگاه كنيد به : الأسفار الأربعة ، ج 9 ، ص 296 ، فصل 21 از باب 11 .
( 4 ) - نگاه كنيد به : اصول كافي ، ج 2 ، ص 170 ، كتاب الكفر و الايمان ، باب 94
( إنَّ اللَّه إنّما يُعطِي الدّينَ مَن يُحِبُّهُ ) ،
ح 7 ؛ همان مصدر ، ج 2 ، ص 208 ، كتاب الكفر و الايمان ، باب الذُّنوب ، ح 13 ، ص 209 ، ح 20 .