ملكوت برنيامدم و گفتم :
از قيل و قال مدرسهام حاصلى نشد * جُز حرف دلخراش پس از آن همه خروش
چنان به عمق اصطلاحات و اعتبارات فرو رفتم و به جاى رفع حُجب به جمع كُتب پرداختم كه گويى در كون و مكان خبرى نيست جُز يك مُشت ورق پاره كه به اسم علوم انسانى و معارف الهى و حقايق فلسفى طالب را كه به فطرت اللَّه مفطور است از مقصد بازداشته و در حجاب اكبر فرو برده .
اسفار اربعه « 1 » با طول و عرضش از سفر به سوى دوست بازم داشت نه از فتوحات « 2 » فتحى حاصل و نه از فُصوص الحِكَم « 3 » حكمتى دست داد ، چه رسد به غير آنها كه خود داستان غمانگيز دارد .
و چون به پيرى رسيدم در هر قدم آن مُبتلا به استدراج شدم تا به كهولت و ما فوق آن كه الآن با آن دست به گريبانم
وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً
« 4 » و چون دخترم از اين مرحله فرسنگها دورى و طعم آن را نچشيدى كه خدايت به آن برساند با حذف عوارض آن ، از من توقع نوشتار و گفتار آن هم نظم و نثر به هم آميخته مىكنى و ندانى كه من نه نويسندهام و نه شاعر و نه سخن سرا .
و تو اى دختر عزيزم كه غوره نشده حلوا شدى بدان كه يك روزى خواهى بر جوانى كه به همين سرگرمىها يا بالاتر از آن از دستت رفت همچون من عقب مانده از قافلهء عُشاق دوست ، خُداى نخواسته بار سنگين تأسّف را به دوش مىكشى . پس از اين پير
هامش
( 1 ) - اشاره است به كتاب « الحكمة المتعالية فى الأسفار العقليّة الأربعة » تأليف صدر الدّين محمّد بن ابراهيم شيرازى ملقّب به « صدر المتألّهين » و معروف به « ملّا صدرا » كه در سال 1050 ه . ق . درگذشت
( 2 ) - اشاره است به كتاب « الفتوحات المكّيّه » تأليف أبي عبد اللَّه محمّد بن على معروف به محيى الدّين بن عربى كه در سال 638 ه . ق . درگذشت
( 3 ) - اشاره است به كتاب « فصوص الحكم » تأليف محيى الدّين ابن عربى
( 4 ) - سورهء حج ، آيهء 5 و سورهء نحل ، آيهء 70 : « بعضى از شما را به سالخوردگى مىرساند تا هر چه را كه آموخته است از ياد ببرد .