در او و تدبُّر در مسائلى كه در حج هست ، مسائل حج و همهء مسائل اسلام ، به طورى بين ابعاد مختلفه جمع كرده است ؛ بين عرفان و تعبد ، بين سياست و عبادت ، بين مسائل اجتماعى و ساير مسائل . اين اساس را درست كردند براى اينكه ما از آن اساس چيزى بفهميم . آنها كه در آنجا هستند ، تكاليفى دارند و ان شاء اللَّه اميدوارم كه به آن تكاليف عمل كنند و كردند . ما هم و آنها هم بعد از اينكه برگشتند ، تكاليفى داريم كه اين تكاليف هم دنبال همان مطالعهء عيد قربان است و قربانگاهها . آنها بايد سوغات بياورند آن ايثار را ، آن وحدت را ، و ما هم بايد اين معنا را در بين ملت خودمان پخش كنيم . آقايان روحانيون در سرتاسر كشور و آقايان دانشگاهيها در سرتاسر كشور ، اينها موظفاند ، وظيفه دارند .
مقايسه بين حال و گذشته در تحول درونى ملت
ما به حمد اللَّه تا كنون بسيار قدمهاى مؤثرى برداشتيم ، وقتى شما مقايسه يك قدرى بكنيد ما بين دورههاى سابق و حالا ، مىتوانيم خوب بفهميم كه فرقها چيست . مثلًا شما بسياريتان يا اكثرتان يادتان است كه در قضيهء رأىگيرى براى انقلاب سفيد به اصطلاح ، با چه هياهويى ، با چه فشارى ، با چه دغل بازيهايى بيش از اين نتوانستند ادعا كنند كه شش ميليون بودند ، با اينكه مطمئن باشيد نبودند ! آن همه فشار و آن دولت جائر و آن همه تبليغاتى كه آنها داشتند ، نتوانست عدهاى را جمع كند كه اينها ادعا كنند ده ميليوناند ، نتوانستند دروغش را هم بگويند ، مبالغهاش هم بكنند . شما در يك كشورى كه تحت فشار است از همه اطراف ، تحريمهاى انتخاباتى از اطراف بر سرشان مىبارد ، تبليغات همه جانبه بر سرشان مىبارد ، اين مقدار اجتماعى كه اينها كردهاند - كه بيش از چهارده ميليون بود - اگر مقايسه بشود با هر كشور ديگرى در عالم ، معلوم مىشود كه فرق ما بين اينجا و آنجا چيست و چه تحولى در ايران واقع شده است . اين تحول يك تحول عجيب است كه در يك رژيمى كه همهء قدرتها در دستش بود و همهء فشارها در دستش بود ، و مضايقه از هيچ فشارى هم نداشت ، در ادعاى كاذب خودش نتوانست ادعا كند كه ما هشت ميليون داشتيم ، شش ميليون ! مبالغهاش و دروغش و همه بساط كه روى هم ريخته