اعلا .
در حديث است كه روزى پيمبر اعظم - صلى اللَّه عليه و آله و سلم - در جمع صحابه نشسته بودند ، ناگهان صداى مهيبى آمد ، عرض شد : اين صدا چه بود ؟ فرمود : « سنگى از لب جهنم افتاد و پس از هفتاد سال اكنون به قعر جهنم رسيد » « 1 » اهل دل گفتند : در آن حال شنيديم مرد كافرى كه هفتاد سال داشت اكنون درگذشت و به قعر جهنم رسيد . « 2 » ما همه در صراط هستيم و صراط از متن جهنم عبور مىكند ، « 3 » باطنش در آن عالم ظاهر مىشود . و در اين جا هر انسانى صراطى مخصوص به خود دارد و در حال سير است ؛ يا در صراط مستقيم كه منتهى به بهشت مىشود و بالاتر ، و يا صراط منحرف از چپ يا منحرف به سوى راست كه هر دو به جهنم منتهى مىشوند . و ما از خداوند منّان آرزوى صراط مستقيم مىكنيم :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ، صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ
« 4 » كه انحراف از يك سو است
وَ لَا الضَّالِّينَ
« 5 » كه انحراف از سوى ديگر . و اين حقايق در حشر به طور عيان مشهود مىشود .
صراط جهنم كه در توصيف آن از حيث دقت و حِدّت و ظلمت نقل گرديده است ، « 6 » باطن صراط مستقيم در اين جهان است . چه بسيار راه دقيق و ظلمانى است و چه مشكل است عبور از آن براى ما واماندگان ، آنان كه بىهيچ انحرافْ راه را طىّ نمودند
جُزْنا وَ هِىَ خامِدَة « 7 »
گويند و هر كس به اندازهء سيرش در اين صراط در آن جا نيز همين سير منعكس گردد .
غرورها و اميدهاى كاذب شيطانى را كنار گذار و كوشش در عمل و تهذيب و تربيت
هامش
( 1 ) - علم اليقين 2 : 1002 ؛ مسند أحمد 2 : 371
( 2 ) - الفتوحات المكّية 1 : 298 ؛ علم اليقين 2 : 1002
( 3 ) -
إنّ الصِّراطَ جِسْرٌ عَلى مَتْنِ جَهَنَّم يَمُرُّ عَلَيْهِ الْخَلائق .
علم اليقين 2 : 967
( 4 ) - سورهء فاتحه ، آيات 5 - 7 : « ( پروردگارا ) ما را به راه راست هدايت فرما ، راه آنان كه به آنها نعمت دادى ، نه راه كسانى كه بر آنها خشم فرمودى و نه راه گمگشتگان »
( 5 ) - سورهء فاتحه ، آيات 5 - 7 : « ( پروردگارا ) ما را به راه راست هدايت فرما ، راه آنان كه به آنها نعمت دادى ، نه راه كسانى كه بر آنها خشم فرمودى و نه راه گمگشتگان »
( 6 ) - بحار الأنوار 8 : 64 - 71 . حِدَّت : تيزى
( 7 ) - ما از جهنّم عبور كرديم در حالى كه جهنّم خاموش بود . علم اليقين 2 : 971 .