دخالت كنند و حكومت او را متزلزل كنند .
هم ملتها را اينها اغفال كرده بودند و هم علما را . آدم بسيار مقدس آن بود كه هيچ كار به كار جامعه نداشته باشد ؛ دولت هر كارى مىخواهد بكند ، دولت است . تسليم باشد در مقابل دولت . مأمورين دولت هر كارى مىخواهند بكنند ، تسليم باشند در مقابل او ؛ هيچ دخالتى نكنند . اين البته اگر شما آقايان هم دخالت نكنيد و ماها هم هيچ دخالت نكنيم ، احترامات محفوظ است . سلام را با خيلى مَدّ هم سلام به آدم مىگويند . دست هم ممكن است يك وقت ببوسند ، لكن به شرط اينكه حدود محفوظ باشد . سياست مال ما و مسأله گويى هم مال شما ؛ مسجد مال شما ، صحنهء سياست مال ما . اگر اين مطلب را آقايان قبول بكنند ، محترم هم هستند . و اگر امريكا خاطر جمع باشد كه آقايان ديگر بنا ندارند در سياست دخالت كنند ، دستش را از روى اين ملت و از اين شيطنتها برمىدارد ؛ براى اينكه ، آنى كه از او مىترسد ، [ آخوند است . ] از آخوند مىترسد . اينها ديدند كه آخوند هميشه دنبال اين بوده كه يك صدايى در آورد .
همان وقتى هم كه در زمان رضا خان آن اختناق عجيب و غريب بود كه هر كسى از همسر خودش مىترسيد - آن اختناقى كه در زمان رضا خان بود ، هيچ ربطى به آن اختناقى كه در زمان محمد رضا بود نداشت - در همان زمان اختناق ، خوب چندين قيام از [ سوى ] علما شد ؛ از آذربايجان شد ، از اصفهان شد - كه از اصفهانش همهء علماى ايران را دعوت كردند به قم - و از مشهد شد . ديدند كه خوب اين مردم ، اين جمعيت با اينها باز هستند و آن نقشهاى كه اينها را از هم جدا كند و اينها را مفروز « 1 » كند انجام درست نگرفته است و اين قيامها در زمان اختناق هم هست . دنبال اين بودند كه اين طايفه را كنار بگذارند و اگر اين طايفه را كنار بگذارند ، همهء مقاصدشان با سهولت انجام مىگيرد . شما خيال نكنيد كه اين قشرهاى روشنفكر و ملىگرا و امثال ذلك كار از آنها مىآيد . اينها پيش مردم كه حسابى ندارند . مردم به اينها كارى ندارند . آنى كه از او مىترسند ، از جامعه مىترسند ، از
هامش
( 1 ) - جدا شده .