خُسْرٍ
است ، در خسران است ، در زيان است . كوشش كنيد كه تربيت بشويد و تزكيه بشويد قبل از اينكه تعليم و تعلم باشد . كوشش كنيد كه همدوش با درس خواندن و تعليم ، تربيت باشد كه او مقدّم است به حسب رتبه بر تعليم و بر تلاوت آيات و بر تعليم كتاب و حكمت . تربيت معلّم بايد بكنيد ؛ يعنى معلّمينى تربيت بشوند كه اين معلمين علاوه بر اينكه آگاهى بر همهء علومى كه مورد احتياج انسان است و مورد احتياج بشر ، چه در دنيا و چه در آخرت هست ، علاوه بر اين و مقدم بر اين ، تزكيه در كار باشد ، تصفيهء نفس در كار باشد ، و الّا تربيتهاى شما و تعليمهاى شما بدون تزكيه و بدون اينكه تصفيه نفس بشود ، براى بشر اگر ضرر نياورد ، نفع نخواهد آورد بلكه ضرر دارد . تمام اين ضررهايى كه بشر مىبيند ، تمام اين خسرانهايى كه بشر در اين سيّاره مىبيند ، از دست همين عالِمهايى هستند كه تخصص را دارند ، لكن تربيت را ندارند ما اگر تزكيه داشتيم و تربيت اسلامى شده بوديم و خداى تبارك و تعالى ولىّ ما بود ، و ولىّ ما طاغوت نبود ، اين نقصهايى كه در اطراف كشورمان و همين طور در اطراف جهان هست ، اين نقصها نبود ، اين اختلافات نبود ، همهء اختلافاتى كه پيدا مىشود الّا فقط يكى كه آن اختلاف ما بين حق و باطل است ، تمام اختلافاتى كه پيدا مىشود براى اين است كه ما تربيت نشديم و ما تزكيه نشديم . بزرگترين دشمنى كه ما داريم عبارت از خودمان است أعْدى عَدُّوِكَ « 1 » آن نفسى است كه در بين جنبهء « 2 » خودِ شما هست . خود انسان ، دشمن بزرگ خود انسان است . اگر تربيت نشود ، اگر تزكيه نشود ، انسان را هم خود انسان به تباهى مىكشد و به ظلمتها وارد مىكند و آخرش ظلمت بزرگ است كه آن جهنم است .
ما اگر خودمان را تربيت بكنيم مشكلاتمان همه رفع مىشود . همهء مشكلات از اين است كه ما تربيت نشدهايم . يك تربيت الهى و تحت بيرق اسلام در نيامديم . به حسب واقع ، همهء اين كشمكشهايى كه شما ملاحظه مىكنيد ، همهء اين كارشكنيهايى كه براى ملت ما هست ، همهء اينها براى اين است كه تربيت نيست در كار ، تزكيه نيست در كار ، فقط يا جهالت است و يا علمى كه از جهالت
هامش
( 1 ) - « دشمن ترين دشمنِ تو »
( 2 ) - سينه .