دانشگاه ، از آن ، اشخاصِ شريف بيرون مىآيد ، و ما مىخواهيم همهشان شريف باشند .
ضرورت كوشش حوزهها در تربيت اشخاصى مهذَّب
فيضيه ، اگر تهذيب در كار نباشد ، علم توحيد هم به درد نمىخورد . « الْعِلْمُ هُوَ الْحِجابُ الْاكْبَرْ » « 1 » هر چه انباشتهتر بشود علم ، حتى توحيد كه بالاترين علم است ، انباشته بشود در مغز انسان و قلب انسان ، انسان را اگر مُهذَّب نباشد ، از خداى تبارك و تعالى دور تر مىكند . بايد كوشش بشود در اين حوزههاى علميه ، چه حال و چه بعدها كوشش بشود كه اينها را مهذَّب كنند . در كنار علم فقه و فلسفه و امثال اينها ، حوزههاى اخلاقى ، حوزههاى تهذيب باشد ، و حوزههاى سلوك « الى اللَّه تعالى » . شما مىدانيد كه مرحوم شيخ فضل اللَّه نورى را كى محاكمه كرد ؟ يك معمّم زنجانى ؛ « 2 » يك ملّاى زنجانى محاكمه كرد و حكم قتل را او صادر كرد ؛ وقتى معمّم ، ملّا ؛ مهذّب نباشد ، فسادش از همه كس بيشتر است . در بعض روايات هست كه در جهنم ، بعضيها - اهل جهنم - از تَعفُّن بعض روحانيين در عذاب هستند ، و دنيا هم از تعفُّن بعضى از اينها در عذاب است .
تا اصلاح نكنيد نفوس خودتان را ، از خودتان شروع نكنيد و خودتان را تهذيب نكنيد ، شما نمىتوانيد ديگران را تهذيب كنيد . آدمى كه خودش آدم صحيحى نيست نمىتواند ديگران را تصحيح كند ؛ هر چه هم بگويد فايده ندارد . كوشش كنند علمايى كه الآن در حوزهها هستند ؛ در هر حوزهاى از حوزههاى اسلامى كه اين جوانها كه با يك فطرت سالم مىآيند ، بعد از ده ، بيست سال با يك فطرت فاسد بيرون نروند . تهذيب لازم است ؛ هم در شما و هم در شما . البته همه ، همهء ملت و همهء انسانها بايد مهذَّب بشوند . لكن تاجر اگر مهذَّب نشد ، كارش يك كار گرانفروشى و نمىدانم اينهاست كه وقتى همهاش را روى هم بگذارند فسادش زياد است ، اما يك نفر اين قدرها فساد ندارد .
اما عالِم اگر فاسد بشود ، يك شهر را ، يك مملكت را به فساد مىكشد ، چه عالِم دانشگاه باشد و چه عالِم فيضيه ، فرقى نمىكند . ان شاء اللَّه خداوند تبارك و تعالى ، اين قدمى را كه
هامش
( 1 ) - دانش بزرگترين حجاب است
( 2 ) - شيخ ابراهيم زنجانى .