هستند .
امتيازات حكومت اسلامى
اسلام مثل حكومتهاى ديگر نيست ، اين طور نيست كه اسلام فرقش با حكومتهاى ديگر اين است كه اين عادل است و آنها غير عادل ، خير ، فرقها هست ، يكىاش همين است . فرقهاى زياد بين حكومت اسلام و بين اسلام هست و ما بين رژيمهاى ديگر . يكى از فرقهايش هم ، اين است كه حكومت اسلام يك حكومت عادل است . آن اوصافى كه در حاكم است چيست ؟ آن اوصافى كه در پليس است چيست ؟ آن اوصافى كه در لشكرى است چيست ؟ آن اوصافى كه در مثلًا ساير كارمندان دولتى است بايد چه باشد ؟ اين يكى از فرقهاست . يك فرق نازلى است و بالاتر از اين ، آن چيزهايى است كه انسان را رو به معنويات مىبرد . اسلام آمده است كه اين طبيعت را بكِشد طرف روحانيت ، مهار كند . طبيعت را به همان معنايى كه همه مىگويند ، آن هم مىگويد اين جور نيست كه به طبيعت كار نداشته باشد . تمدن را به درجهء اعلايش اسلام قبول دارد و كوشش مىكند براى تحققش ؛ و لهذا حكومتهايى كه در اسلام بودهاند يك حكومتهايى بودهاند كه همه جور تمدنى در آنها بوده است . اما نظر به اين نبوده است كه در عين حالى كه همان چيزهايى كه در ممالك متمدنه باشد ، اسلام هم آنها را قبول دارد و كوشش هم برايش مىكند ، در عين حال آنها به اين نگاه مىكنند و همين است . او به اين نگاه مىكند كه بكشدش طرف روحانيت ، بكشدش طرف توحيد ، از اين جهت فرق است ما بين « اسلام و غير اسلام » بين « حكومت اسلامى و حكومتهاى غير اسلامى » ، بين آن چيزى كه مكتب اسلام آورده با مكتبهاى ديگر . مكتبهاى ديگر ، مكتبهاى ناقصى هست كه خودشان خيال مىكنند خيلى كاملند . لكن حدودش تا همين ديدى است كه دارند بيشتر از اين نيست . مكتب اسلام ديدش تا آخر است ؛ طبيعت را به آن دنيا مىگويند ، در لسان انبيا دنيا يعنى خيلى پست ؛ پس كلمهء دنيا يعنى خيلى پست ،
أَسْفَلَ سافِلِينَ
« 1 » هم كه در قرآن هست
هامش
( 1 ) - آيهء 5 سورهء تين : « پايينترين درجات » .