آخر رسانيد .
پس ، انسان كه مىخواهد كلام خدا را قرائت كند و به آيات الهيه قلب قاسى خود را مداوا كند و با كلام جامع الهى شفاى امراض قلبيهء خود را بگيرد و با نور هدايت اين مصباح منير غيبى و اين « نور على نور » آسمانى طريق وصول به مقامات اخرويه و مدارج كماليه را دريابد ، بايد اسباب ظاهريه و باطنيهء آن را فراهم كند و آداب صوريه و معنويهء آن را فراهم كند ، نه مثل ما كه اگر گاهگاهى هم تلاوت قرآن كنيم ، علاوه بر آنكه از معانى و مقاصد آن و اوامر و نواهى و وعظ و زجر آن به كلى غافليم ، و گويى آياتى كه در آن ذكر اوصاف جهنم و عذاب اليم آن يا بهشت و كيفيات نعيم آن گرديده به ما ربطى ندارد - و نعوذ باللّه در خواندن كتاب قصه حضور قلب ما بيشتر و حواس ما جمعتر است از كتاب كريم خدايى - از آداب ظاهريهء آن نيز غفلت كنيم .
در احاديث شريفه وارد است كه قرآن را با حزن بخوانيد و با صورت نيكو تلاوت كنيد . [ 1 ] حضرت على بن الحسين ، عليهما السلام ، قرآن را به طورى نيكو تلاوت مىفرمود كه كسانى كه از آنجا عبور مىكردند ، از قبيل سقّاها ، آنجا توقف مىكردند و بعضى از استماع آن غش مىكردند . [ 2 ] ولى ما هر وقت مىخواهيم صوت حسن و آواز نيكوى خود را به مردم ارائه دهيم ، قرآن يا اذان را وسيله قرار مىدهيم ، و مقصد ما تلاوت قرآن نيست و عمل به اين استحباب نمىباشد .
بالجمله ، مكايد شيطان و نفس امّاره بسيار است ، و غالبا حق را به باطل مشتبه مىكند و زشت و زيبا را با هم ملتبس مىنمايد . بايد از مكايد او به خداوند پناه برد .
فصل در بيان رفع يد در نماز و تقليب آن است
اينكه در اين حديث شريف وارد است كه « بر تو باد به بلند كردن دستها در نماز و برگرداندن و تقليب نمودن آن » ظاهر آن است كه رفع دست در وقت تكبيرات باشد .
و مقصود از « تقليب » آن محتمل است باطن كفها را به سوى قبله متوجه كردن باشد ، چنانچه يكى از مستحبات رفع دست است در وقت تكبير . و شايد از رفع يد در اين حديث مقصود رفع در وقت قنوت باشد ، و مقصود از تقليب آن باشد كه باطن كفها را
هامش
[ 1 ] امام صادق ( ع ) فرمود : إنّ القرآن نزل بالحزن ، فاقرءوه بالحزن . ( همانا قرآن براى اندوه نازل شده است ، پس آن را با حزن بخوانيد ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 614 ، « كتاب فضل القرآن » ، « باب ترتيل القرآن بالصوت الحسن » ، حديث 2 . و نيز دربارهء آيهء و رتّل القرآن ترتيلا فرمود : هو أن تتمكّث فيه و تحسّن به صوتك . ( ترتيل آن است كه قرآن را به آرامى و با آواى خوش بخوانى . ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 378 ، سورهء « المزّمّل » ،
[ 2 ] عن أبي الحسن ( ع ) قال : ذكرت الصّوت عنده ، فقال إنّ علىّ بن الحسين ، عليهما السلام ، كان يقرأ فربّما مرّ به المارّ فصعق من حسن صوته . . . اصول كافى ، ج 2 ، ص 615 ، « كتاب فضل القرآن » ، « باب ترتيل القرآن بالصوت الحسن » ، حديث 4 .