و مىتوان آن عالم را به فطرت حريّت و نفوذ اراده ، كه در فطرت هر يك از سلسلهء بشر است ، اثبات كرد . چون مواد اين عالم و اوضاع اين دنيا و مزاحمات آن و تنگى و ضيق آن تعصى دارد از حريت و نفوذ ارادهء بشر ، پس بايد عالمى در دار وجود باشد كه اراده در آن نافذ باشد و مواد آن عصيان از نفوذ اراده نداشته باشد ، و انسان در آن عالم فعّال ما يشاء و حاكم ما يريد باشد ، چنانچه فطرت مقتضى است .
پس ، جناح عشق به راحت ، و عشق به حرّيت ، دو جناحى است كه به حسب فطرة اللّه غير متبدله در انسان وديعه گذاشته شده كه با آنها انسان طيران كند به عالم ملكوت اعلى و قرب الهى .
و در اين مقام مطالب ديگرى است كه با وضع اين اوراق تناسب ندارد ، و فطرتهاى ديگرى است براى اثبات معارف حقه از قبيل اثبات نبوات و بعث رسل و انزال كتب . بلكه از هر يك از اين فطرتها كه ذكر شد جميع معارف ثابت گردد ، ولى ما اكنون اكتفا كرديم به همين اندازه كه بيش از اين از مقصود خارج نشويم و شرح بىمناسبت با حديث شريف نشود .
تا اينجا معلوم شد كه علم به مبدأ و كمالات و وحدت آن و علم به يوم معاد و عالم آخرت از فطريّات است . و الحمد للّه .
شرح چهل حديث ( اربعين حديث ) ( فارسى ) — صفحة 187
مساهمون: السيد الخميني
ص١٨٧