كنند او را ، و متكفل شوند آسمانها و زمينها روزى او را ، و مىباشم من از براى او از دنبالهء تجارت هر تاجر . ( يعنى من براى او تجارت كنم و روزى او رسانم ) و بيايد او را دنيا در صورتى كه منقاد و ذليل اوست . » يعنى با آنكه قلبش از او منصرف است باز به او اقبال كند ، پس خوار و ذليل پيش او باشد .
و اين حديث شريف از محكمات احاديث است كه مضمونش شهادت مىدهد كه از سرچشمهء زلال علم خداى تبارك و تعالى است ، گو كه به حسب سند مرمىّ به ضعف باشد . ما اكنون در صدد شرح آن نيستيم .
و از حضرت مولى امير المؤمنين ، عليه السلام ، جز اين حديث كه ما به شرح آن پرداختيم ، منقول است كه فرمود : أنّ أخوف ما أخاف عليكم اثنتان : اتّباع الهوى . . . « 1 » يعنى « همانا ترسناكتر چيزى كه بر شما مىترسم ، دو چيز است . . . » . بقيهء فرموده مطابق حديث ابن عقيل است . و از جناب صادق ، سلام اللّه عليه ، در كافى شريف حديث شده كه فرمود : احذروا أهوائكم كما تحذرون أعداء كم ، فليس شيء أعدى للرّجال من اتّباع أهوائهم و حصائد ألسنتهم . « 2 » « بترسيد هواهاى خودتان را همانطور كه مىترسيد از دشمنان خويش ، پس نيست چيزى دشمنتر از براى مردم از متابعت هواهاى خود ، و چيدههاى زبانهاى آنها . » يعنى از آنچه زبان آنها براى آنها تحصيل كند .
اى عزيز ، بدان كه خواهش و تمناى نفس منتهى نشود به جايى و به آخر نرسد اشتهاى آن ، اگر انسان يك قدم دنبال آن بردارد ، مجبور شود پس از آن چند قدم بردارد ، و اگر با يكى از هواهاى آن همراهى كند ، ناچار شود با چندين تمناى آن همراهى كند . اگر يك در به روى خواهش نفس باز كنى ، لابدّى كه درهاى بسيارى به روى آن باز كنى . يك وقت به واسطهء يك متابعت نفس به چندين مفاسد و از آن به هزاران مهالك مبتلا شوى ، تا آنكه خداى نخواسته در دم آخر جميع راه حق را بر تو منسد كند ، چنانچه خداى تعالى در نص كتاب كريم از آن خبر داده است . [ 1 ] و البته امير مؤمنان و ولىّ امر و مولا و مرشد و متكفل هدايت و راهنماى عايلهء انسانيت از اين خوف دارد و ترسناك است . بلكه روح مكرم رسول اكرم و ائمهء هدى ، صلّى اللّه عليه و آله و عليهم اجمعين ، در اضطراب و وحشت است كه مبادا برگهاى درخت نبوت و ولايت ريخته شود و خزان گردد . حضرت مىفرمايد : تناكحوا تناسلوا ، فإنّي أباهي بكم الأمم و لو بالسّقط . [ 2 ] يعنى « زناشويى كنيد تا فرزند آوريد ، پس همانا من فخر
هامش
[ 1 ] به آيه 23 سورهء « جاثيه » ، آيه 50 سورهء « قصص » ، و آيه 10 سورهء « روم » ، رجوع كنيد .
[ 2 ] در بحار ( ج 103 ، ص 220 ، باب اوّل از « ابواب نكاح » ، حديث 24 ) چنين آمده است : تناكحوا تكثروا ، فإنّى أباهي بكم الأمم يوم القيامة و لو بالسقط . و در مستدرك الوسائل تناكحوا تناسلوا أباهي بكم الأمم يوم القيامة . ج 14 ، ص 153 ، « ابواب مقدّمات نكاح » ، باب 1 ، حديث 17 .
( 1 ) نهج البلاغة فيض الاسلام ، « خطبه » 28 ، ص 89 .
( 2 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 335 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب اتباع الهوى » ، حديث 1 .