الحديث التاسع
بالسّند المتّصل إلى ثقه الإسلام محمّد بن يعقوب الكلينى ، عن محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد بن عيسى ، عن محمّد بن سنان ، عن عون القلانسى ، عن ابن أبي يعفور ، عن أبي عبد اللّه ، عليه السّلام ، قال : من لقى المسلمين بوجهين و لسانين ، جاء يوم القيامة و له لسانان من نار . « 1 » ترجمه « حضرت صادق ، سلام اللّه عليه ، فرمود : « كسى كه ديدار كند مسلمانان را به دو رو و دو زبان ، بيايد روز قيامت و حال اينكه از براى اوست دو زبان آتشى . » شرح معنى « دورويى » بين مسلمانان آن است كه انسان ظاهر حال و صورت ظاهرش را به آنها طورى نمايش دهد كه باطن قلب و سريرهاش به خلاف اوست . مثلا در ظاهر نمايش دهد كه من از اهل مودّت و محبت شما هستم و با شما صميميت و خلوص دارم ، و در باطن به خلاف آن باشد ، و در نزد آنها معاملهء دوستى و محبت كند ، و در غياب آنها غير آن باشد .
و معنى « دو زبانى » آن است كه با هر كس ملاقات كند از او تعريف كند و مدح نمايد يا اظهار دوستى و چاپلوسى كند ، و در غياب او به تكذيب او و غيبتش قيام كند .
بنابراين تفسير ، صفت اوّل نفاق عملى است ، و صفت دوم نفاق قولى است . و شايد كه حديث شريف اشاره باشد به صفت زشت نفاق ، و چون اين دو صفت از اظهر صفات و اخص خواص منافقان است ، به ذكر آنها بالخصوص پرداخته . و نفاق يكى از رذايل نفسانيه و ملكات خبيثه است كه اينها آثار آن است ، و از براى آن
هامش
( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 343 ، « كتاب ايمان و كفر » ، باب ذى اللسانين » ، حديث 1 .