دلالت كند بر آن كه نماز را ملائكة اللّه بالا برند به سوى آسمان يا با صورت پاكيزهء سفيد . و آن در وقتى است كه در اوّل وقت بجا آورد و ملاحظهء آداب آن نمايد ، و در اين صورت دعاى خير به نمازگزار كند . و يا با صورت تاريك سياه . و آن در وقتى است كه آن را بىعذر تأخير اندازد و اقامهء حدود آن نكند ، و در اين صورت او را نفرين كند . و اين حديث علاوه بر آن كه دلالت بر صور غيبيّهء ملكوتيّه كند دلالت بر حيات آنها نيز كند ، چنانچه برهان نيز قائم است بر آن و آيات و اخبار دلالت بر آن كند . چنانچه حق تعالى فرمايد :
و إنَّ الدّارَ الآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوان
. « 9 » و به مضمون اين حديث شريف احاديث ديگرى است كه ذكر آنها موجب تطويل است .
و از حضرت صادق سلام اللّه عليه روايت است كه « چون بندهء مؤمن داخل قبر شود ، نماز در جانب راست او و زكات در جانب چپ او است ، و خوبى او بر او سايه افكند و صبر در گوشهاى قرار گيرد ، و چون دو ملكى كه موكّل سؤالند داخل شوند ، صبر به نماز و زكات و نيكويى گويد : با شما باد يارى رفيقتان و اگر شما عاجز شديد من با او هستم . » « 10 » و اين حديث شريف را در كافى شريف به دو طريق نقل فرموده و شيخ صدوق رحمه اللّه در ثواب الاعمال حديث فرموده . و دلالت آن بر صور غيبيّهء برزخيّه و حيات و شعور آنها واضح است . و احاديث تمثّل قرآن به صورت ملكوتيّه و تمثّل نماز بسيار است .
هامش
آسمان برد . نماز ( به نمازگزار ) گويد : خدا تو را نگاه دارد همان گونه كه مرا نگاه داشتى ، مرا به ملكى بزرگوار سپردى . و كسى كه نمازها را بىسبب به تأخير اندازد و حدود آنها را حفظ نكند ، فرشته نماز او را سياه و تاريك به آسمان برد در حالى كه نماز با صداى بلند به نمازگزار گويد : مرا ضايع كردى ، خداى تو را ضايع كند آنچنانكه مرا ضايع كردى ، و خدا تو را رعايت نكند ، آنچنانكه تو مرا رعايت نكردى . » - وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 90 ، « كتاب الصّلاة » ، « أبواب المواقيت » ، باب 3 ، حديث 17 . ( با اختلافى اندك ) .
( 9 ) - « به درستى كه سراى آخرت ( سراى ) زندگى ( واقعى ) است . » ( عنكبوت - 64 )
( 10 ) - اصول كافى ، ج 3 ، ص 143 ، « كتاب الايمان و الكفر » ، « باب الصّبر » ، حديث 8 . ثواب الاعمال ، ص 203 ، « ثواب الصّلاة و الزّكاة و البر و الصّبر » ، حديث 1 .