سلوك « 3 » و حقيقت معراج قرب محبوب است . « 4 » و آنچه گفته شد كه براى نماز باطن و صورت غيبيّهء ملكوتيّه است ، علاوه بر آن كه موافق ضربى از برهان و مطابق مشاهدات اصحاب سلوك و رياضت است ، آيات و اخبار كثيره عموما و خصوصا نيز دلالت بر آن دارد ، و ما به ذكر بعضى از آن اين اوراق را متبرّك مىكنيم .
از آن جمله قول خداى تعالى است :
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً و ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ انَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعيداً
. « 5 » آيهء شريفه دلالت كند كه هر كسى اعمال خوب و بد خود را حاضر مىبيند و صورت باطنيّهء غيبيّهء آنها را مشاهده كند . چنانچه در آيهء شريفهء ديگر فرمايد :
وَ وَجَدُوا ما عَمِلوُا حاضِراً
. « 6 » و در آيهء ديگر فرمايد :
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه
. . . الخ « 7 » دلالت كند بر آن كه نفس اعمال را معاينه كند .
و اما احاديث شريفه در اين مقام بيشتر از آن است كه در اين صفحات بگنجد و ما به ذكر بعض آن اكتفا مىكنيم .
از آن جمله در وسائل سند به حضرت صادق سلام اللّه عليه رساند ، قال : من صلّى الصّلوات المفروضات في اوّل وقتها و أقام حدودها ، رفعها الملك الى السّماء بيضاء نقيّة ، تقول : حفظك اللّه كما حفظتنى استودعتني ملكا كريما .
و من صلّاها بعد وقتها من غير علّة و لم يقم حدودها ، رفعها الملك سوداء مظلمة ، و هي تهتف به : ضيّعتني ضيّعك اللّه كما ضيّعتني و لا رعاك اللّه كما لم ترعني . « 8 »
هامش
( 3 ) اشاره است به بعضى روايات ، از آن جمله اينكه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : جعل قرّة عيني في الصّلاة . فروع كافي ، ج 5 ، ص 321 ، « كتاب النّكاح » ، « باب حبّ النّساء » ، حديث 7 .
( 4 ) - اشاره است به روايتى از رسول اللّه ( ص ) كه فرمود : الصّلاة معراج المؤمن . اعتقادات ، مرحوم علّامه مجلسى ، ص 29 .
( 5 ) - « روزى كه هر كس عمل نيك خويش را حاضر بيند و دوست مىدارد بين او و آنچه بد كرده فاصلهء دورى مىبود . » ( آل عمران - 30 )
( 6 ) - « و آنچه را كردهاند حاضر بينند . » ( كهف - 49 )
( 7 ) - « پس هر كس به وزن ذرّهاى كار نيك كرده باشد آن را مىبيند . » ( زلزال - 7 )
( 8 ) - « كسى كه نمازهاى واجب را در اوّل وقت ادا كند و حدود آنها را حفظ نمايد ، فرشته آن را سپيد و پاكيزه به