وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الىَ النّوُرِ وَ يَهْديهِمْ الى صِراطٍ مُسْتَقيم
. « 321 » خصوصيات آيهء شريفه بسيار است ، و بيان در اطراف نكات آن رسالهء على حده لازم دارد كه اكنون مجال آن نيست .
فصل پنجم يكى از آداب قرائت قرآن حضور قلب است ،
كه آن را در آداب مطلقهء عبادات در همين رساله مذكور داشتيم و اعادهء آن لزومى ندارد .
و ديگر از آداب مهمّهء آن ، تفكّر است . و مقصود از تفكّر آن است كه از آيات شريفه جستجوى مقصد و مقصود كند . و چون مقصد قرآن ، چنانچه خود آن صحيفهء نورانيّه فرمايد ، هدايت به سبل سلامت است و اخراج از همهء مراتب ظلمات است به عالم نور و هدايت به طريق مستقيم است ، بايد انسان به تفكّر در آيات شريفه مراتب سلامت را از مرتبهء دانيهء آن ، كه راجع به قواى ملكيّه است ، تا منتهى النّهايهء آن ، كه حقيقت قلب سليم است - به تفسيرى كه از اهل بيت وارد شده كه ملاقات كند حق را در صورتى كه غير حق در آن نباشد - « 322 » به دست آورد . و سلامت قواى ملكيّه و ملكوتيّه گمشدهء قارى قرآن باشد ، كه در اين كتاب آسمانى اين گمشده موجود است و بايد با تفكّر استخراج آن كند . و چون قواى انسانيّه سالم از تصرّف شيطانى شد و طريق سلامت را به دست آورد و به كار بست ، در هر مرتبه سلامت كه حاصل شد از ظلمتى نجات يابد و قهرا نور ساطع الهى در آن تجلّى كند ، تا آن كه اگر از جميع انواع ظلمات كه اول آن ظلمات عالم طبيعت است به جميع شئون آن و آخر آن ظلمت توجه به كثرت است به تمام شئون آن خالص شد ، نور مطلق
هامش
( 321 ) - « از جانب خداوند نورى و كتاب مبينى براى شما آمده است كه خداوند بدان وسيله هر كس را كه رضاى او را بخواهد به راههاى سلامت هدايت مىكند و از تاريكيها به روشنايى مىبرد و آنان را به راه راست راهنمايى مىكند . » ( مائده - 15 )
( 322 ) - پاورقى 258 .