دارد ، و كفّارهء آن مقدارى غذا است ؛ ( مثلًا يك نان به فقير بدهد ) ، بنابراين بايد موقع راه رفتن مواظب ملخها و مورچهها و مانند آن باشد .
4 - لازم نيست طواف در فاصلهء بين مقام ابراهيم و خانهء كعبه باشد ؛ بلكه در تمام مسجدالحرام طواف جايز است ؛ ( به خصوص هنگام ازدحام جمعيّت ) ولى در صورت امكان بهتر است از فاصلهء مزبور تجاوز نكند .
5 - لازم نيست شانهء چپ در تمام حالات محاذى كعبه باشد ؛ بلكه همين اندازه كه مطابق معمول همهء مردم ، خانهء كعبه را دور بزند كافى است .
6 - هرگاه جمعيّت طواف كننده به قدرى زياد باشد كه انسان را با فشار و بدون اختيار به پيش ببرد ، ضررى براى طواف ندارد ، و همين اندازه كه از آغاز نيّت مىكند كه براى طواف به ميان جمعيّت برود كافى است . هر چند مىداند فشار جمعيّت او را به جلو مىبرد .
7 - طواف در طبقهء دوّم و پشت بام مسجدالحرام اشكال دارد ؛ ولى كسانى كه مجبور هستند از آنجا طواف كنند طوافشان صحيح است ، و نايب گرفتن لازم نيست .
8 - محلّ نماز طواف واجب ، پشت مقام ابراهيم است ؛ ولى اگر ازدحام جمعيّت زياد باشد ، مىتوان عقبتر نماز خواند . به خصوص ، در مواقعى كه جمعيّت طواف كننده به قدرى زياد است كه به پشت مقام ابراهيم مىرسد ، در اين صورت نبايد مزاحم طواف كنندگان شد ، و اصرار بر خواندن نماز در پشت مقام داشت ، و كارهايى كه بعضى از عوام انجام مىدهند ، و دستها را زنجير مىكنند ، و مزاحم طواف كنندگان مىشوند ، صحيح نيست ؛ امّا نماز طواف مستحب را در هر جاى مسجد مىتوان خواند .
9 - خواندن نماز طواف به جماعت اشكال دارد ، حتّى به عنوان احتياط ، و افراد بايد حمد و سوره را به قدر امكان اصلاح كنند ، و خودشان بخوانند .
مناسك جامع حج ( فارسى ) — صفحة 398
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٩٨