قبل گفته شد ، نه در مشعر و نه در عرفات ، درك نكند ، حجّ او باطل است ، و بايد نيّت « عمرهء مفرده » كند ؛ يعنى با همان احرامى كه دارد طواف و نماز طواف و سعى را انجام داده و تقصير كند ( و احتياطاً طواف نساء و نماز آن را نيز بجا آورد ) و از احرام خارج شود ؛ و در سال آينده بايد حجّ تمتّع را اعاده كند .
تبصرهء 1 : چنين شخصى اگر قربانىاش را همراه آورده ، احتياطاً ذبح كند .
تبصرهء 2 : اگر درك نكردن وقوفهاى اختيارى و اضطرارى از روى تقصير و كوتاهى بوده ، حج بر او مستقر مىشود ، و بايد سال بعد انجام دهد ؛ چه داراى شرايط آن باشد ، يا نباشد .
3 - هرگاه « وقوف اضطرارى عرفه » را با « وقوف اختيارى مشعر » بجا آورد ( يعنى روز نهم به عرفات نرسيده و تنها مقدارى از شب دهم را در آنجا مانده ، سپس در مشعر الحرام از طلوع صبح تا طلوع آفتاب وقوف كرده ) ، چنين كسى نيز حجّش صحيح و بدون اشكال است .
تبصره : اگر عمداً وقوف اختيارى عرفه را ترك كرده باشد ، حجّ او باطل است .
4 - كسى كه « وقوف اختيارى عرفه » را با « وقوف اضطرارى روز مشعر » درك كند ( يعنى بعد از ظهر عرفه تا غروب در عرفات بوده ، ولى به علّتى بعد از طلوع صبح تا طلوع آفتاب در مشعر نمانده است ، امّا مقدارى قبل از ظهر روز عيد را در مشعر وقوف كرده ) ، حجّ او نيز صحيح است .
تبصره : چنين شخصى اگر وقوف اختيارى مشعر را از روى عمد ترك كرده باشد حجّش باطل است .
5 - كسى كه فقط « وقوف اختيارى عرفه » را درك كرده ( يعنى بعد از ظهر روز نهم تا غروب در عرفات بوده ، امّا نتوانسته در مشعر حتّى قبل از
مناسك جامع حج ( فارسى ) — صفحة 288
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٨