13 : عامل تحقير ، ذليل و توهين
حضرت على عليه السلام مىفرمايند :
« أَزْرى بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَشْعَرَ الطَّمَعَ ، وَرَضِىَ بِالذُّلِّ مَنْ كَشَفَ عَنْ ضُرِّهِ ، وَهانَتْ عَلَيْهِ نَفْسُهُ مَنْ أَمَّرَ عَلَيْها لِسانَهُ
؛ هر كس طمع در درون داشته باشد خود را حقير كرده ، و كسى كه ناراحتىهايش را فاش كند به ذلت خويش راضى شده ، و كسى كه زبانش را بر خود امير كند شخصيت خود را پايمال كرده است » . « 1 »
قيمت و ارزش هر انسانى را خودش تعيين مىكند نه جامعه ، جامعه همان قيمتى كه انسان روى خود مىگذارد تعيين مىكند ، لذا انسان نبايد خود را ارزان عرضه كند .
با ذكر اين مقدّمه ، در حديث فوق سه نكته قابل ذكر است : يكى اينكه عامل تحقير انسان چيست و چگونه انسان خود را تحقير مىكند ؟ دوم اينكه چگونه انسان خود را ذليل مىكند و عامل ذلّت چيست ؟ و سوم اينكه عامل اهانت انسان چيست و چگونه انسان خود را تحقير مىكند ؟
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 2