براى جملهء امام عليه السلام دو احتمال و معنا ذكر شده است :
1 . اين معنا را ابن أبى الحديد در شرح خود بر نهج البلاغه بيان مىكند : يعنى اگر كسى يك حادثهاى براى او اتّفاق افتاد خيلى به آن اهميّت ندهد و اعتنا نكند .
شأن نزول هم براى اين جملهء امام عليه السلام ذكر شده كه به هنگام حركت امام عليه السلام براى سركوب شورشيان بصره ، سعد بن وقّاص ، و محمد بن مسلمه ، و اسامة بن زيد و عبداللَّه بن عمر آمادهء حركت نشدند ، امام از آنها پرسيد چرا آمادهء جهاد نمىشويد ؟ گفتند از اينكه مسلمانى را بكشيم ناراحتيم . امام فرمود : بر بيعت من وفاداريد ؟ گفتند : آرى ، امام فرمود : به خانههايتان برويد . آنگاه حضرت حكمت 15 را زمزمه كرد چون بعضى آمدند به حضرت گفتند : فلانى نيامده ، حضرت اين جمله را فرمود يعنى رهايشان كنيد و اهميّت ندهيد .
2 . معناى دوّمى كه براى اين حديث ذكر شده اين است كه : هر كس دچار بلا و مشكلى شده را نبايد سرزنش كرد و هر منحرف را نمىتوان سرزنش كرد ، بلكه در خيلى از موارد بايد هدايتش كرد ، چون غير از معصوم عليه السلام همه جائزالخطا هستند و نبايد يك لغزش را به رخ او كشيد و آبرويش را برد . چرا كه مؤمن احترامش از كعبه بيشتر است :
« الْمؤمِنُ أَعْظَمُ حُرْمَةً مِنَ الْكَعْبَةِ
» . « 1 »
در حديثى آمده كه كسى كه مؤمنى را ملامت كند نمىميرد مگر اينكه خودش دچار همان بلا شود .
اميدواريم خداوند ما را از لغزشها حفظ فرمايد .
* * *
هامش
( 1 ) . خصال ، ج 1 ، ص 27