12 : فتنه
حضرت على عليه السلام مىفرمايند :
« ما كُلُّ مَفْتُونٍ يُعاتَبُ
؛ هر شخص گرفتارى را نمىتوان سرزنش كرد ( چه بسا بىتقصير باشد ) » . « 1 »
براى فهميدن معناى كلام امام عليه السلام بايد معناى فتنه و عتاب را بدانيم .
كلمه فتنه موارد استعمالش متعدد است يك معنايش وارد شدن در بلا و حوادث گوناگون است . معناى ديگرش امتحان و آزمايش است . « إِنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلدُكُمْ فِتْنَةٌ » ؛ اموال و فرزندانتان فقط وسيلهء آزمايش شما هستند » . « 2 »
بين اين دو معنا يك رابطهء نزديكى وجود دارد چون حوادث و بلاها و مصائب در بسيارى از موارد وسيلهء آزمايش و امتحان است .
معناى سومى هم براى فتنه ذكر شده كه فريبخورده است و مىشود با دو معناى قبل ارتباط داد كه گاهى بلاها و حوادث باعث فريب انسان مىشود ، لذا مىشود براى فتنه يك مشترك معنوى ذكر كرد .
عتاب به معناى سرزنش كردن است .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 15
( 2 ) . سورهء تغابن ، آيهء 15