1 - زن متّهم بوده است و لا بد قرائن ظنّى ديده ، پس مورد اتّهام است .
2 - بعد از ازدواج سؤال كرده و قبل از ازدواج نبوده است .
علاوه بر اين از ديگران سؤال كرده است نه از خود زن .
* عن مهران بن محمّد عن بعض أصحابنا
( مرسله است علاوه بر اين رجال ديگر سند هم محلّ بحث است )
عن أبى عبد اللَّه عليه السلام قال : قيل له : إنّ فلاناً تزوّج امرأة متعة فقيل له إنّ لها زوجاً فسألها
( از خود زن سؤال كرد )
فقال أبو عبد اللَّه عليه السلام ، و لِمَ سألها ؟ « 1 »
از نظر سند : روايت ضعيف است .
از نظر دلالت : همان دو مورد روايت قبل را دارد ، يعنى زن متّهمه بوده و سؤال بعد از ازدواج است .
* . . . عن محمّد بن عبد اللَّه الاشعرى قال : قالت للرضا عليه السلام : الرجل يتزوّج بالمرأة فيقع فى قلبه أنّ لها زوجاً فقال : و ما عليه
( تحقيق نكن )
؟ أ رأيت
( آيا فكر مىكنى )
لو سألها البيّنة كان يجد من يشهد أن ليس لها زوج
( ظاهراً مورد ، موردى است كه اقامهء بيّنه ممكن نيست چون مثلًا زن در اين شهر غريب است و كسى را ندارد تا شهادت دهد ) . « 2 »
از نظر سند : « محمد بن عبد اللَّه الاشعرى » مجهول الحال است و روايات منقوله از طرف او كم است پس از نظر سند ضعيف است .
از نظر دلالت : همان دو مورد سابق در اين روايت هم هست علاوه بر اين اقامهء بيّنه هم ممكن نيست .
* . . . عن ميسّر
( كدام « ميسّر » مراد است ؟ پس روايت مجهول الحال است )
قال : قلت لأبى عبد اللَّه عليه السلام : ألقى المرأة بالفلاة الّتي ليس فيها أحد فأقول لها : لك زوج ؟ فتقول : لا فأتزوّجها ؟ قال : نعم هى المصدّقة على نفسها . « 3 »
اين روايت با روايات قبل متفاوت است چرا كه اين روايت در مورد قبل از زوجيّت است و اتّهامى هم نيست و فقط يك سؤال و جواب است ، آيا منظور از فحص همين است ؟ علاوه بر اين ، موردى است كه راهى براى تفحّص نيست و اين حدّ اقلى است كه براى ازدواج لازم است .
صاحب وسائل حديث ديگرى را در ذيل اين حديث آورده و مىفرمايد :
. . . عن أبان بن تغلب قال : قلت لأبى عبد اللَّه عليه السلام و ذكر مثله .
يعنى همين روايت را أبان از امام عليه السلام نقل كرده است و در واقع يك روايت ديگر مىشود ، ولى در بعضى از چاپ ها در پاورقى حديث را نقل كردهاند كه با حديث ميسّر متفاوت است :
قال : قلت لأبى عبد اللَّه عليه السلام إنّى أكون فى بعض الطرقات فأرى المرأة الحسناء و لا آمن أن تكون ذات بعل أومن العواهر قال : ليس هذا عليك إنّما عليك أن تصدّقها فى نفسها .
البتّه نتيجهء دو روايت يكى است ولى روايت خيلى از نظر الفاظ متفاوت است و فقط از بعضى جهات شبيه هم هستند .
به هر حال روايت براى موردى است كه قبل ازدواج است و زن متّهمه و قابل تحقيق نيست .
* . . . عن أبان بن تغلب عن أبى عبد اللَّه عليه السلام فى المرأة الحسناء ترى فى الطريق و لا يعرف أن تكون ذات بعل أو عاهرة فقال : ليس هذا عليك إنّما عليك أن تصدّقها
( اين روايت ظاهراً همان روايت أبان است ) « 4 » .
هيچ يك از اين أحاديث ظاهراً سند قابل قبولى ندارد ولى تضافر دارد و ديگر نياز به بحث از سند نيست .
جمع بين روايات :
دو راه جمع بين روايات موجود است :
1 - رواياتى كه دستور به سؤال مىداد در مورد قبل از زواج و روايات ناهيه در مورد بعد از زواج است ، پس سؤال قبل از زواج مستحبّ و بعد از زواج جايز نيست .
2 - در جايى كه راه تحقيق ندارد ، سؤال ندارد ولى در جايى كه راه براى تحقيق موجود است سؤال مستحبّ است .
در اين بحث و بحثهاى قبل اگر روايت هم نداشتيم از نظر عقل هم سؤال كردن خوب است همان گونه كه مؤمنه و عفيفه بودن بهتر است بنابراين در اين باب نيازى به روايات نيست و امورى است كه عقل هم به آن دلالت دارد .
[ مسألة 18 : ( يجوز التمتع بالزانية على كراهية ) ]
65 مسألهء 18 ( التمتّع بالزانية ) . . . . . 7 / 11 / 82 مسألة 18 : يجوز التمتع بالزانية على كراهية خصوصاً لو كانت من العواهر و المشهورات بالزنا و ان فعل فليمنعها من الفجور .
اقوال :
در مسأله سه قول است :
1 - قول مشهور : الجواز مع الكراهة
هامش
( 1 ) ح 4 ، باب 10 از ابواب متعه .
( 2 ) ح 5 ، باب 10 از ابواب متعه .
( 3 ) ح 1 ، باب 10 از ابواب متعه .
( 4 ) مستدرك ، ج 14 ، ح 1 ، باب 9 از ابواب متعه .