24 ادامهء مسئلهء 2 و شرائط الرّضاع ( الخامس ) . . . . . 29 / 7 / 80
بقى هنا شىءٌ :
در زمان ما متعارف شده كه مادران ملتزم به شير دادن فرزند خود نيستند ، گاهى هم كم شير مىدهند ، يا اصلًا شير نمىدهند ، در حالى كه علم تأكيد بر اين معنا دارد كه شير مادر سبب سلامت مادر و فرزند است و شير ندادن موجب مىشود كه بچّه در معرض بيمارى قرار گيرد و ضعيف شود ، حتّى شير مادر در ميزان هوش و رشد عقلى كودك ، مؤثّر است و از طرف ديگر مادر هم در معرض بيمارىها واقع مىشود ( مثل سرطان پستان ) . جالب اين است كه در روايات هم علاوه بر آيات ، ( ظاهر آيهء « و الوالدات يرضعن » امر است ) بر شير دادن تأكيد شده و ثوابهاى عظيمى براى آن بيان شده است .
* . . . عن ابى خالد الكعبى ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام انّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قال : ايّما امرأة دُفعت من بيت زوجها شيئاً . . . فإذا ارضعت كان لها بكل مصّة
( مكيدن )
كعدل عتق محرّر من ولد اسماعيل ، فاذا فرغت من رضاعه ضرب ملك كريم على جنبها و قال استأنفي العمل
( تمام گذشته آمرزيده شد )
فقد غفر لك . « 1 »
* . . . عن طلحة بن زيد ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال : قال امير المؤمنين عليه السلام : ما من لبن رضع به الصّبى اعظم بركة عليه من لبن امّه . « 2 »
معلوم مىشود كه شير زنان ديگر و لو شير انسان است ؛ به شير مادر نمىرسد ، چون اين شير با بچه از يك ريشه هستند و مجانست با بدن دارد .
* . . . قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : . . . فاذا وضعت حملها و أخذت فى رضاعه ، فما يمصّ الولد مصّة من لبن امّه ، الّا كان بين يديها نوراً ساطعاً يوم القيامة ، يعجب من رآها من الاوّلين و الآخرين . . . « 3 »
* . . . قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : ليس للصّبى لبن خير من لبن امّه . « 4 »
اين احاديث نشان مىدهد ، آن روزى كه هنوز اين مسائل كشف نشده بود به شير مادر اهميّت داده شده تا مادران شير دادن را ترك نكنند و براى تشويق آنها به شير دادن ، اين ثوابها ذكر شده است .
[ الشرط الخامس : الكميّة ]
الشرط الخامس : الكميّة ، و هى بلوغه حدّاً معيّناً ، فلا يكفى مسمّى الرّضاع و لا رضعة كاملة ، و له تحديدات و تقديرات ثلاثة :
الأثر و الزمان و العدد ؛ و اىّ منها حصل كفى فى نشر الحرمة ، و لا يبعد كون الاثر هو الاصل و الباقيان امارتان عليه ، لكن لا يترك الاحتياط لو فرض حصول احدهما دونه ، فأمّا الاثر فهو أن يرضع به مقدار نبت اللحم و شدّ العظم ، و امّا الزمان فهو أن يرتضع من المرأة يوماً و ليلة مع اتصالهما بأن يكون غذاؤه فى هذه المدّة منحصراً بلبن المرأة ، و أمّا العدد فهو أن يرتضع منها خمس عشرة رضعة كاملة .
عنوان مسأله :
شرط پنجم از شرائط رضاع ، در مورد كميّت رضاع است ، آيا هر مقدار رضاع ، در نشر حرمت كافى است يا كميّتى لازم است ؟
امام در تحرير الوسيله در ذيل عنوان شرط خامس مىفرمايد كميّتى لازم است ، سپس تقديرات سهگانهاى را بيان مىكند :
1 - تقدير به اثر ( به مقدارى شير بخورد كه انبات لحم و اشتداد عظم حاصل شود ) .
2 - تقدير به زمان ( يك شبانه روز كامل بدون اينكه غذاى ديگرى بخورد ، شير بخورد ) .
3 - تقدير به عدد ( پانزده مرتبه يا ده مرتبه شير بخورد ) .
بعد امام مىفرمايد ، بعيد نيست كه اين سه در يك رديف نباشند ، چون يكى اصل است كه همان اثر است و دوتاى ديگر امارهء بر انبات لحم و شدّ عظم هستند .
اين مسأله بسيار مهم و داراى پيچ و خم زيادى است و صاحب جواهر در حدود بيست و پنج صفحه از آن بحث مىكند .
چنين مسألهاى كه داراى اهمّيّت است و بين شيعه و سنّى اختلافى است ، بايد در مقاماتى از آن بحث شود :
مقام اوّل : اقوال خاصّه و عامّه .
مقام دوّم : آيا مسمّاى رضاع كافى است ؟
مقام سوّم : بررسى معيارهاى سهگانه .
مقام چهارم : رتبهء معيارهاى سهگانه .
مقام پنجم : آيا معيارهاى سهگانه با هم هماهنگى دارند ؟ آيا 24 ساعت با شدّ عظم و انبات لحم مىتواند هم تراز باشد ؟ و يا 24 ساعت با ده يا پانزده مرتبه چگونه سازگار است .
البتّه بحث ديگرى هم در مقدار هر رضعه است كه در پايان به آن خواهيم پرداخت .
هامش
( 1 ) ح 1 ، باب 67 از ابواب احكام الاولاد .
( 2 ) ح 2 ، باب 68 از ابواب احكام الاولاد .
( 3 ) مستدرك ، ج 15 ، ح 1 ، باب 47 از ابواب احكام الاولاد .
( 4 ) مستدرك ، ج 15 ، ح 1 ، باب 48 از ابواب احكام الاولاد .