3 . تبعات منفى
اين شركتها هر جا نفوذ كرده است آثار و تبعات منفى فراوانى از خود به جاى گذاشته كه مهمترين آنها تبعات اجتماعى ، اقتصادى و سياسى است ناهنجارىهاى اجتماعى و رفتارى ، بروز اختلافات خانوادگى ، بىثباتى نظام اقتصادى ، انتقال سرمايه و ارز از كشورها به صورت غير قانونى ، تنبلى و فرار از مسئوليتهاى اجتماعى ، عادت به بيكارگى و انتظار ثروتهاى كلان ، بادآورده ، ترويج فساد و اشاعهء فحشا و بىبند و بارى كه از اين ابزار غالباً براى پيشرفت كارشان استفاده مىكنند ، آلودگى زندگى به مال حرام ، دغل كارى و كلاهبردارى و مانند آن از آثار و تبعات منفى اين شركتهاست . از نظر سياسى هم در بعضى از كشورها ( مانند آلبانى ) فعاليت آنها در طى سالهاى 1995 تا 1998 باعث سقوط حكومت اين كشور شد .
در يك عبارت كوتاه مىتوان آثار منفى اين گونه شركتها و علّت واقعى اكل مال به باطل بودن آنها را چنين مشخص كرد : آنها پولهاى كلانى را يا به عنوان حق عضويت و يا به عنوان فروش اجناس به قيمت غيرواقعى و يا عناوين ديگر ، گردآورى مىكنند و براى اينكه بازار آنها داغ باشد پورسانتهاى كلانى به سرگروهها و كسانى كه در ردههاى اوّل قرار دارند مىپردازند تا ديگران را از اين طريق اغفال به سرمايهگذارى كنند و اين پولهاى كلان ، تنها بخش كوچكى از اموالى است كه بهدست آوردهاند ؛ قسمت عمدهء آن را خودشان تصاحب مىكنند و به همين دليل ، گروه زيادى در ردههاى آخر يا پيش از آخر ، گرفتار ضرر و خسران مىشوند ؛ سرمايهاى را از دست داده و چيزى به دست نياوردهاند ؛ به همين دليل هجوم به دادگاهها مىآورند و طرح شكايت مىكنند در حالى كه صاحبان مؤسسه اموال را به جاهاى امنى در خارج از كشور منتقل كردهاند و بسيار مىشود كه خودشان نيز فرار مىكنند و به همين دليل مجالس قانونگذارى قوانينى بر ضدّ آنها وضع كرده و دستگاههاى قضايى كشورهاى مختلف آنها را به عنوان كلاهبردار تحت تعقيب قرار مىدهند و نيروهاى انتظامى ، بسيارى از آنها را دستگير و زندانى مىكنند .
البته هر يك از اين آثار منفى شرح و بسطى دارد كه جاى بحث از آن نيست ، زيرا هدف فقط ارائهء اجمالى از اين مسئله بود . « 1 »
منابع و مآخذ
1 . الاثار الاقتصادية لاسواق الاوراق المالية من منظور الاقتصاد الاسلامى ، دكتر زكريا سلامة ، عيسى شنطناوى ، اردن ، 2009 م .
2 . الاحكام ، آمدى ، مكتب اسلامى ، چاپ دوم ، 1402 ق .
هامش
( 1 ) . براى تنظيم مباحث شركتهاى هرمى از دو منبع : الف . بازاريابى شبكهاى يا كلاهبردارى مرموز ، ب . تاجران كلاهبردار ، استفاده شده است . براى توضيح بيشتر مىتوان به آن دو منبع رجوع كرد .