كنز و خروج ثروت ها از چرخهء توليد
چند مقدمه
1 . مال اندوزى چيست ؟
بر اساس تعاليم اسلامى ، تمام اموال و ثروتها از آنِ خداوند است كه به امانت به انسان سپرده شده تا با بهرهگيرى از آن ، راه سعادت و تكامل را بپيمايد و طريق رستگارى را به سلامت طىّ كند و بازيچهء دست دنياپرستان نگردد .
امام صادق عليه السلام مىفرمايد : «
المال مالُ اللَّه جعله ودائعَ عند خلقه
؛ مال از آنِ خداوند است كه آن را نزد خلقش به امانت سپرده است » . « 1 »
در پرتو اين نگرش ، مالكيّت انسان مالكيّت استخلافى و جانشينى است ؛ يعنى آدمى مجاز است مال را به اذن مالك حقيقىاش ( خداوند ) در موارد خود صرف كند : « وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ » . « 2 »
در اين نگاه « مال » وسيلهاى براى دوام و قوام زندگى سالم مادّى جهت نيل به مقاصد متعالى انسانى است .
امام باقر عليه السلام در مورد درهم و دينار مىفرمايد :
« جَعَلها اللَّه مَصِحَّةً لخلقه و بها يَستقيم شؤونهم ومطالبهم
؛ خداوند درهم و دينار را براى سامانيابى كار خلق قرار داده و به وسيلهء آن امور آنان استوارى مىيابد و نيازهايشان بر طرف مىگردد » . « 3 »
در نگاه دين حتى شئون معنوى و عبادى به وسيلهء مال و دارايى سامان مىيابد . در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : «
إنّ اللَّه قال : إنّا أنزلنا المال لإقامة الصلاة و إيتاء الزكاة
» . « 4 »
بديهى است ويژگىِ قوام بخشى در مال اين است كه در چرخهء توليد و توزيع قرار گيرد و به دور از انباشته شدن و راكد ماندن ، براى همگان - تحت شرايطى - قابل دسترسى باشد ؛ ولى اگر اين خصيصه از مال سلب شود ؛ يعنى مال و دارايى در گوشهاى به
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 13 ، ص 52 ، ح 14720 .
( 2 ) . حديد ، آيهء 7 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 138 ، ح 7 .
( 4 ) . كنز العمال ، ج 3 ، ص 200 ، ح 6165 .