اتمام و تحويل آن به دائره مربوطه ، براى هميشه به دست نسيان سپرده مىشود و زمينهاى براى نشر و استفادهء متخصّصان فراهم نمىآيد .
8 . افراد فراوانى در كشورها همه ساله فارغ التحصيل مىشوند و با يك دنيا اميد و آرزو به جامعه قدم مىنهند و مىدانيم كه در راستاى دستيابى آنان به چنين مرحلهاى چقدر وقت ، صرف شده و ثروت هنگفتى هزينه گرديده ؛ ولى پس از فارغ التحصيلى اولين چيزى كه دغدغه فكرى آنان را تشكيل مىدهد مسئله كاريابى است .
9 . امروز اين مطلب ثابت شده كه در بعضى از جوامع ، سالانه به بهانهء تعديل قيمتها و ثبات نرخها ميليونها تن ارزاق عمومى مردم به دريا ريخته مىشود ، در حالى كه با برنامهريزى صحيحى مىتوان جلوى اين اسرافكارى را گرفت .
10 . سالانه هزاران جنگ افزار به فروش مىرسد و حتى جهت ايجاد بازار فروش آنها به جنگها و اختلافها دامن زده مىشود ، در حالى كه دستكم قسمت مهمى از آن قابل پيشگيرى است .
11 . اسرافكارىهايى كه امروز در ارتباطات جمعى صورت مىگيرد ، بر كسى پوشيده نيست .
برنامههاى بىمحتوا يا مخرب كه زندگى انسانها - مخصوصاً نسل جوان را - به خطر مىافكند . از راه ماهواره و راديو و تلويزيون و جرايد و كتابها امرى عادى از اسرافكارى روزگار ماست .
12 . كنگرهها و همايشهاى بىمحتوا كه غالب نهادها گرفتار آن هستند و سرمايههاى كلانى را برباد مىدهد ، نيز از مصاديق بارز اسراف زمان ماست .
13 . بعضى از خوردنىها و نوشيدنىها كه بدون هيچ ضرورتى در زندگى روزمرهء ما راه جسته است نيز از مصاديق اسرافاند از جمله : چندى قبل در يكى از رسانهها آمده بود كه روزانه حدود دوميليارد تومان تنها در يك كشور براى سيگار دود مىشود و دو برابر اين بودجه صرف درمان بيمارىهاى حاصله از طريق مصرف دخانيات مىگردد . [ سالانه 54 ميليارد نخ سيگار در ايران مصرف مىشود . « 1 » ] البته اگر اين بودجهها در مقياس جهانى آن ، مورد محاسبه قرار گيرند ، سرسام آور خواهد بود . آيا اينگونه مصارف از مصاديق روشن اسراف نيست ؟ !
كوتاه سخن اينكه هر كس به اطراف خود در زندگى روزمره نگاهى كند ، جلوهها و مصاديق و اشكال مختلف اسراف را مشاهده مىكند كه اگر جهت رفع آن اقدام شود ، چهره زندگى دگرگون گشته و جامعه جهانى گامهاى مهمى به سوى نيكبختى پيش مىرود .
با توجه به آنچه در بالا گفته شد و نمونههاى ديگرى از اين قبيل ، عمق تعليمات اسلام در مسئلهء تحريم اسراف و تبذير و تأكيد براى پرهيز و دورى از آن روشن مىشود .
* * *
هامش
( 1 ) . اخبار سراسرى ساعت 20 ، پانزدهم مرداد 1383 .