نكتهء ديگر اينكه در بعضى از نسخ نهجالبلاغه اين گفتار حكيمانه آخرين كلمهء قصار است و هجده كلمهء قصار بعدى ذكر نشده است در حالى كه در نسخههاى ديگر چنين نيست شايد به اين دليل كه مرحوم سيد رضى بعداً آنها را ملحق ساخته و در همهء نسخهها نبوده است .
نكته مدح و تمجيد در حد اعتدال
شك نيست كه بايد نيكوكاران را بهسبب نيكىهايشان مورد تشويق و تقدير قرار داد همانگونه كه بدكاران مورد نكوهش قرار مىگيرند .
خداوند متعال در قرآن مجيد ياران پيشگام پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و كسانى را كه بعداً به آنها ملحق مىشوند و مسير صحيح آنها را در پيش مىگيرند مورد تقدير قرار داده ، مىفرمايد : « « وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَّضِىَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِى تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ » ؛ پيشگامان نخستين از مهاجرين و انصار ، و كسانى كه به نيكى از آنها پيروى كردند ، خداوند از آنها خشنود شد و آنها ( نيز ) از او خشنود شدند ؛ و باغهايى از بهشت براى آنان فراهم ساخته كه نهرها از زير درختانش جارى است ؛ جاودانه در آن خواهند ماند و اين است پيروزى بزرگ ! » . « 1 »
اميرمؤمنان على عليه السلام نيز در عهدنامهء معروف مالك اشتر به مالك چنين توصيه مىكند : «
وَلا يَكُونَنَّ الْمُحْسِنُ وَالْمُسِىءُ عِنْدَكَ بِمَنْزِلَةٍ سَوَاءٍ فَإِنَّ فِى ذَلِكَ تَزْهِيداً لِأَهْلِ الْإِحْسَانِ فِى الْإِحْسَانِ وَتَدْرِيباً لِأَهْلِ الْإِسَاءَةِ عَلَى الْإِسَاءَةِ
؛ هرگز نبايد افراد نيكوكار و بدكار نزد تو يكسان باشند ، زيرا اين كار سبب مىشود كه نيكوكاران
هامش
( 1 ) . توبه ، آيهء 100 .