مىشود و گاه انسان بهصورت ديوانهاى درمىآيد كه هر كار خلافى را ممكن است انجام دهد .
و از همه فراتر حب افراطى به دنياست كه انسان را وادار به هر كار زشتى مىكند تا به هدف و مقصود خود كه مال و مقام و جاه و جلال مادى است برسد .
به همين دليل در روايت معروف نبوى آمده است : «
حُبُّ الدُّنْيا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَة
» . « 1 »
در حديث مشروحترى از امام على بن الحسين عليه السلام كه در ذيل حكمت 371 آورديم مىخوانيم كه امام عليه السلام بعد از آنى كه تكبر و حرص و حسد را سرچشمهء گناهان ديگر مىشمرد در پايان مىفرمايد : «
فَاجْتَمَعْنَ كُلُّهُنَّ فِى حُبِّ الدُّنْيا فَقَالَ الْأَنْبِياءُ وَ الْعُلَمَاءُ بَعْدَ مَعْرِفَةِ ذَلِكَ حُبُّ الدُّنْيا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَة
؛ همهء اينها در حب دنيا جمع است و لذا پيغمبران و ( بعد از آنها ) دانشمندان با مشاهدهء اين معنا گفتهاند : حب دنيا سرچشمهء همهء گناهان است » . « 2 »
اين درمورد صفات زشت است كه جنبهء كليدى دارد . درمورد اخلاق فضيله و صفات برجسته نيز همان معنا صادق است . حب آخرت و عشق به پروردگار و خوف از نافرمانى خداوند سرچشمهء همهء نيكىهاست همانگونه كه در حديثى از معصومين عليهم السلام آمده است : «
أَنَّ أَصْلَ كُلِّ خَيرٍ فِى الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ شَىءٌ وَاحِدٌ وَ هُوَ الْخَوْفُ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى
؛ ريشهء هر نيكى در دنيا و آخرت يك چيز است و آن ترس از نافرمانى خداوند است » . « 3 »
همچنين در برابر احاديث سابق كه از امام حسن عسكرى و امام باقر و امام سجاد عليهم السلام دربارهء حب دنيا نقل كرديم در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« جُعِلَ الْخَيرُ كُلُّهُ فِى بَيتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهُ الزُّهْدَ فِى الدُّنْيا
؛ تمام نيكىها و خيرات در اتاقى نهاده شده و كليد آن زهد در دنياست » . « 4 »
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 51 ، ص 258 .
( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 131 ، ح 11 .
( 3 ) . مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 235 ، ح 26 .
( 4 ) . كافى ، ج 2 ، ص 128 ، ح 2 .