زادگاه يك علاقهء طبيعى است همانند علاقهء به پدر و مادر و اقوام و بستگان و در واقع از روح حقشناسى سرچشمه مىگيرد و مىدانيم حقشناسى يكى از نشانههاى ايمان است .
ثانياً در روايات اسلامى تعبيراتى مشابه اين حديث آمده است كه مضمون آن را تأييد مىكند . ازجمله در حديثى از امام على بن ابىطالب عليه السلام مىخوانيم :
« عمرت البلدان بحبّ الأوطان
؛ شهرها با حبّ وطن آباد مىشود » . « 1 »
در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم : «
مِنْ كَرَمِ الْمَرْءِ بُكَاؤُهُ عَلَى مَا مَضَى مِنْ زَمَانِهِ وَحَنِينُهُ إِلَى أَوْطَانِه
؛ از نشانههاى شخصيت انسان آن است كه براى عمر از دست رفتهء خويش ( كه در آن كوتاهى كرده ) اشك بريزد و به وطنش علاقهمند باشد » . « 2 »
فتال نيشابورى در روضة الواعظين چنين نقل مىكند : هنگامى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از مكه بهسوى مدينه هجرت كرد وقتى به جحفه كه منزلگاهى ميان مكه و مدينه است رسيد شوق به مكه و زادگاه خودش و پدرانش در دل او شعلهور شد . جبرئيل آمد عرض كرد : آيا به شهر و زادگاهت علاقهمندى ؟ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : آرى . جبرئيل عرض كرد : خداوند عزوجل مىفرمايد : « « إِنَّ الَّذِى فَرَضَ عَلَيكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ » ؛ آنكس كه قرآن را بر تو فرض كرد تو را به زادگاهت بازمىگرداند » . « 3 »
و روايات متعدد ديگرى نيز در اين زمينه مورد بحث وارد شده كه همگى نشان مىدهد عشق و علاقهء به وطن و زادگاه ازنظر اسلام پسنديده است . ولى امام اميرمؤمنان عليه السلام در گفتار حكيمانهء مورد بحث مىفرمايد : اين عشق و علاقه نبايد چنان افراطى باشد كه انسان را در وطنش نگه دارد هرچند به فقر و ذلت
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 45 ، ح 50 .
( 2 ) . همان ، ج 71 ، ص 264 ، ح 3 .
( 3 ) . قصص ، آيهء 85 ؛ روضة الواعظين ، ج 2 ، ص 406 .