نكته اولياء اللَّه در اين كلام امام عليه السلام چه كسانى هستند ؟
بسيارى از شارحان نهجالبلاغه كه پيرو مكتب اهلبيت عليهم السلام هستند تصريح كردهاند كه اين اوصاف مربوط به ائمهء معصومين عليهم السلام است ، آنها بودند كه اين صفات دوازدهگانه را در سرحد اعلا داشتند ، آنها بودند كه مفسران حقيقى قرآن و برپا دارندهء احكام آن محسوب مىشدند و قرآن نيز فضايل آنها را بيان كرده است . « 1 »
ابن ابىالحديد به اينجا كه مىرسد مىگويد : مطابق عقيدهء شيعه اين صفات قابل تطبيق بر امامان معصوم آنهاست ولى ما آن را ناظر به جمعى از علماى عارفين مىدانيم . « 2 »
اين احتمال نيز وجود دارد كه صورت كامل و جامع اين صفات در امامان معصوم عليهم السلام يافت مىشود و كلام مزبور در درجهء اوّل ناظر به آنهاست ولى مرتبه و مرحلهاى از آن نيز در بزرگان علما وجود دارد كه علاوه بر صفاتى مانند توجه به آخرت و كمارزش دانستن دنيا و زهد در زندگى مادى ، داراى بخش مهمى از علوم قرآن و تفسير هستند و در ميان مردم آنها را گسترش مىدهند و مردم نيز به اعتبار تأكيدهايى كه قرآن دربارهء رجوع به علما و دانشمندان دارد به آنها رجوع كرده و مىكنند .
مرحوم علّامهء مجلسى در بحارالانوار نيز همين احتمال را پذيرفته ، آنجا كه مىگويد : «
وهذهِ مِن أوصافِ أئمّتِنا المُقَدَّسِينَ صلواتُ اللَّهِ عليهِم أجمَعين ويُحتَمل أن تَشمَل الحَفَظةَ لأخبارِهم المُقتَبسِين من أنوارِهم
» . « 3 »
* * *
هامش
( 1 ) . به شرح نهجالبلاغهء ابن ميثم و مرحوم مغنيه و علامهء شوشترى و مرحوم كمرهاى رجوع شود .
( 2 ) . شرح نهجالبلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 20 ، ص 77 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 66 ، ص 320 .