شرح و تفسير بهترين راه ادبآموزى خويشتن
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به سه نكتهء مهم اشاره كرده ، نخست مىفرمايد :
« فكر ، آينهء شفاف و درخشندهاى است » ؛ (
الْفِكْرُ مِرْآةٌ صَافِيَةٌ
) . هنگامى كه اشيا در مقابل آينه قرار مىگيرند و نور بر آنها مىتابد ، نور از اشيا بر مىخيزد و به آينه مىخورد و از آن بازمىگردد و به چشم انسان منتقل مىشود و از آنجا كه هر قسمتى از اشيا نور را به يك نحو منعكس مىكند تمام مشخصات آن شىء در چشم انسان منعكس مىشود ، و جملهء معروفى كه در تعريف فكر گفتهاند :
الفكر حركة الى المبادىء * و من مبادىء الى المراد
فكر از دو حركت تشكيل مىشود : از مبادى بهسوى مقصد حركت مىكند و از مقصد بهسوى انسان ، و حقايق اشيا را به او نشان مىدهد .
مىتواند قابل تطبيق بر اين حركت دوگانه در مقابل آينه باشد . به هر حال خداوند لطف بزرگى در حق انسان كرده كه اين آينهء شفاف تمامنماى حقايق را در اختيار او گذاشته مشروط بر اينكه آن را بهوسيلهء هوى و هوسها ، تعصبها ، پيشداورىهاى غلط ، تقليدهاى كوركورانه و در يك كلمه موانع شناخت ، تاريك و كدر نسازد و خود را از اين نعمت بزرگ الهى محروم ننمايد .
و به گفتهء شاعر :
إذا المرء كانت له فكرة * ففى كل شىء له عبرة