شرح و تفسير كدام حق است و كدام خرافه ؟
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه تأثير چهار موضوع از امور غير عادى را تصديق و تأثير دو موضوع خرافى را نفى مىكند و چهار چيز را مؤثر در نشاط آدمى مىشمرد . نخست مىفرمايد : « چشم زخم حق است » ؛ (
الْعَينُ حَقٌّ
) . همانگونه كه در تفسير نمونه در ذيل آخرين آيات سورهء قلم آمده است بسيارى از مردم معتقدند كه چشمهاى برخى از افراد ، داراى اثر مخصوصى است و يا به تعبير ديگر ، انرژى خاص و فوقالعادهاى دارد كه هرگاه از روى تعجب به چيزى بنگرند ممكن است آن را درهم بشكنند و يا تأثير بدى در آن بگذارند .
اين نيروى مغناطيسى و انرژى فوقالعاده و يا هرچه نام آن بگذاريم مطلب قابل انكارى نيست كه در بعضى از چشمها بهطور طبيعى و گاه با تمرين بهوجود مىآيد و بسيارى نقل مىكنند كه با چشم خود افرادى را ديدهاند كه داراى چنين نيروى مرموزى بودهاند كه به حيوانات يا انسانها يا اشيا از طريق چشم زدن آسيب رساندهاند .
مسألهء خواب مغناطيسى و اينكه افرادى با چشمهاى خود مىتوانند ديگرى را به خواب مخصوصى فرو برند و مطالبى را از او كشف كنند در بسيارى از كتابها نوشته شده و جنبهء علمى به خود گرفته و حتى براى درمانهاى پزشكى مربوط به مسائل روانى از آن كمك مىگيرند .