نعمت است . واقعيت چنين است كه دنيا هميشه به كام انسان نيست همانگونه كه همواره به زيان او نمىباشد ؛ مخلوطى است از شيرينىها و تلخىها ، كاميابىها و ناكامىها و پيروزىها و شكستها كه بايد با هر يك از اين دو بخش برخورد مناسبى داشت .
آن روز كه دنيا به كام انسان است و شاهد پيروزى را در آغوش گرفته و شهد زندگى خوب و مرفه را چشيده بايد مراقب باشد كه اين پيروزى او را به غرور و مستى نكشاند بلكه شكرگزار بخشندهء اين نعمتها باشد و حق آنها را ادا كند تا خدا نعمتش را بر او افزون سازد .
و آن روز كه دنيا چهرهء عبوس خود را نشان مىدهد و كام انسان را با حوادث ناگوار تلخ مىكند و مشكلات و مصائب يكى پس از ديگرى فرامىرسد در آن روز نبايد دست و پاى خود را گم كند و زبان به شكايت بگشايد و جزع و فزع نمايد بلكه بايد صبر پيشه كند تا از يكسو اجر صابران را داشته باشد « وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ » « 1 » و از سوى ديگر با صبر و شكيبايى مىتواند اعصابى آرام داشته باشد و براى برونرفت از مشكلات راه چارهاى بينديشد زيرا انسانى كه بههنگام بروز مشكلات بىتابى مىكند راه چاره را نيز گم خواهد كرد .
به علاوه بسيار مىشود كه كاميابى و ناكامى ، هر دو براى آزمايش انسانهاست و اگر حق آنها را درست ادا نكند در آزمايش الهى مردود شده است و به همين دليل در روايت تحف العقول بعد از اين دو جمله آمده است : «
فَبكلَيَهْمِا سَتُخْتَبَر
؛ با هر دو به زودى آزمايش مىشوى » . « 2 »
امام عليه السلام در نامهء 72 همين دوگانگى حوادث روزگار را با تعبير حكيمانهء ديگرى بيان فرموده است ؛ خطاب به ابن عباس مىفرمايد : «
وَ اعْلَمْ بِأَنَّ الدَّهْرَ
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 155 .
( 2 ) . تحف العقول ، ص 207 .