در شعرى از مجنون عامرىِ معروف دربارهء معشوقهاش ليلى مىخوانيم :
يَقولونَ لَيْلى سَوْدَةٌ حَبَشِيَّةٌ * وَلَو لا سَوادُ المِسْكِ ما كانَ غالِيا
مىگويند ليلى سياه و حبشى است ( درست است ولى ) اگر مشك ، سياه نباشد گرانقيمت نيست .
و به گفتهء شاعر فارسىزبان :
اگر بر ديدهء مجنون نشينى * به جز زيبايى ليلى نبينى
از همينرو گفتهاند كه عيوب خود را از ديگران بشنويد و در آينهء وجود ديگران ببينيد زيرا انسان به خود بسيار خوشبين است و همين خوشبينى مانع از مشاهدهء عيوب خويشتن است . اين سخن درمورد تمام امورى كه انسان به آن علاقه دارد صادق است . افرادى هستند كه وقتى فحشهاى ركيك از فرزندانشان مىشنوند آن را شيرينزبانى مىپندارند و هنگامى كه شيطنتهاى بدى از آنها مىبينند آن را نشانهء نشاط و استعداد آنها مىشمرند .
امام عليه السلام دربارهء زيبايىهاى ظاهرى دنيا نيز هشدار مىدهد و مىفرمايد : اگر مىخواهيد از عيوب دنيا آگاه شويد بايد زهد در دنيا را پيشه كنيد . هنگامى كه بىاعتنا شديد ، عيوب ، يكى بعد از ديگرى آشكار مىگردد .
در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : «
مَنْ زَهِدَ فِى الدُّنْيا أَثْبَتَ اللَّهُ الْحِكْمَةَ فِى قَلْبِهِ وَ أَنْطَقَ بِهَا لِسَانَهُ وَ بَصَّرَهُ عُيوبَ الدُّنْيا دَاءَهَا وَ دَوَاءَهَا وَ أَخْرَجَهُ مِنَ الدُّنْيا سَالِماً إِلَى دَارِ السَّلَامِ
؛ كسى كه زهد در دنيا را پيشه كند خداوند علم و دانش را در قلب او قرار مىدهد و زبانش را به آن جارى مىسازد و عيوب دنيا را به او نشان مىدهد دردهاى دنيا و دواهاى آن را مىشناسد و از دنيا سالم به دارالسلام ( و جوار رحمت الهى ) مىرود » . « 1 »
در روايت ديگرى كه آن را نيز مرحوم كلينى در كتاب كافى از آن حضرت
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 128 ، ح 1 .