البته نمىتوان انكار كرد كه گروهى از اولياء اللَّه هستند كه گرفتار فقرند و در عين حال شاكرند و صابرند و در مسير حق گام برمىدارند .
آنگاه امام عليه السلام در جملهء دوم اشاره به چيزى كه بدتر از فقر است مىكند ، مىفرمايد : « بدتر از فقر ، بيمارى بدن است » ؛ «
وَ أَشَدُّ مِنَ الْفَاقَةِ مَرَضُ الْبَدَنِ
» . به يقين ، غالب افراد اگر زندگانى فقيرانهاى داشته باشند ولى تندرست باشند آن را بر غناى توأم با بيمارى و بيزارى از همه چيز ، ترجيح مىدهند . انسان بيمار كه ملازم و حليف بستر است چه بهرهاى مىتواند از غنا و ثروت خود ببرد جز اينكه ببيند و حسرت بخورد . بسيارند كسانى كه حاضرند تمام ثروت خود را بدهند تا از بستر بيمارى برخيزند .
اساساً همانگونه كه اشاره كرديم ثروتمند بيمار نه تنها از ثروت خود بهرهاى نمىبرد بلكه زجر هم مىكشد چون مىبيند ديگران از ثروت او بهرهمند مىشوند و او محروم است .
سپس امام عليه السلام به بلايى كه از آن هم بدتر است اشاره كرده ، مىفرمايد : « و بدتر از بيمارى بدن ، بيمارى قلب است » ؛ (
وَ أَشَدُّ مِنْ مَرَضِ الْبَدَنِ مَرَضُ الْقَلْبِ
) . روشن است كه منظور از قلب در اينجا آن عضوى كه وسيلهء خونرسانى به تمام بدن است نمىباشد بلكه قلب به معناى روح و جان آدمى است و در لغت ، يكى از معانى آن نيز همين معنا ذكر شده است . افراد بيماردل كسانى هستند كه يا ازنظر اعتقادى گرفتار انحرافات مختلفى شدهاند و يا ازنظر اخلاقى آلودهء به انواع رذايل گشتهاند مانند بخل و حسد و كينهتوزى و شهوتپرستى و . . . .
معلوم است كه بيمارى تن در دنيا انسان را آزار مىدهد ولى بيمارى قلب و روح ، هم در دنيا انسان را آزار مىدهد و هم مايهء بدبختى او در سراى ديگر است و به همين دليل بيمارى روح و قلب از همهء آنچه قبلًا ذكر شد بدتر مىباشد .
در آخرين جمله از اين كلام نورانى ، امام عليه السلام مىفرمايد : « آگاه باشيد كه بهسبب
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩١