شرح و تفسير قلبهاى واژگونه !
اين كلام نورانى در واقع تكميل بر دو گفتار حكيمانهاى است كه قبلًا تحت شمارهء 373 و 374 آمد و ناظر به مراحل سهگانهء امر به معروف و نهى از منكر است و در واقع هركدام از زاويهاى به اين مسئلهء مهم مىنگرد .
« در اينجا ابوجحيفه « 1 » مىگويد : من از اميرمؤمنان عليه السلام شنيدم كه مىفرمود :
نخستين مرحلهاى از جهاد كه از شما مىگيرند و در آن مغلوب مىشويد جهاد با دست ( جهاد عملى ) است سپس جهاد با زبان و بعد جهاد با قلب » ؛ (
وَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ : سَمِعْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ عليه السلام يَقُولُ : أَوَّلُ مَا تُغْلَبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْجِهَادِ الْجِهَادُ بِأَيْدِيكُمْ ، ثُمَّ بِأَلْسِنَتِكُمْ ثُمَّ بِقُلُوبِكُمْ
) . روشن است كه ظالمان و دشمنان اسلام نخست تلاش مىكنند چراغ پرفروغ
هامش
( 1 ) . نام او وهب بن وهب و بعضى گفتهاند وهب بن عبد اللَّه سوائى است كه در خردسالى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله رادرك كرد و جزء جوانترين صحابه محسوب مىشود با اين حال احاديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله شنيده و روايت كرده است . در حديثى آمده است كه ابو جحيفه غذاى فراوانى خورده بود و خدمت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله رسيد و در حضور آن حضرت آروغى زد . پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : ابو جحيفه چنين مكن . كسى كه در دنيا بيش از همه سير شود در قيامت بيش از همه گرسنه خواهد بود . ابو جحيفه كه اين سخن را شنيد ديگر هرگز شكم خود را پر از غذا نمىكرد حتى فرداى شبى كه شام مىخورد ، صبحانه نمىخورد و آن روز كه صبحانه مىخورد شام نمىخورد ( و گفتار پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله را بهطور كامل اطاعت كرد ) ابو جحيفه بعداً به كوفه آمد و در تمام جنگهاى اميرمؤمنان على عليه السلام در ركاب آن حضرت بود . على عليه السلام او را دوست مىداشت و به او اعتماد مىكرد و او را وهب الخير مىناميد و ( بهسبب اعتمادى كه به او داشت ) او را مأمور بيتالمال كوفه كرد . وى در سال 72 هجرى قمرى دنيا را وداع گفت . ( مصادر نهجالبلاغه ، ج 4 ، ص 276 ) .