شرح و تفسير بلا در لباس نعمت و نعمت در شكل بلا
اميرمؤمنان على عليه السلام در اين كلام شريف به دو نكتهء مهم اشاره كرده نخست مىفرمايد : « اى مردم ! بايد خداوند ، شما را به هنگام نعمت ترسان ببيند همانگونه كه از بلا و نقمت ترسان مىبيند ؛ زيرا كسى كه خدا به او نعمت گستردهاى بخشيده و آن را ( احتمالًا ) استدراج ( مقدمهء مجازات تدريجى ) نشمرد از امر خوفناكى خود را ايمن دانسته است » ؛
( أَيُّهَا النَّاسُ ، لِيَرَكُمُ اللَّهُ مِنَ النِّعْمَةِ وَجِلِينَ ، كَمَا يَرَاكُمْ مِنَ النِّقْمَةِ فَرِقِينَ ! إِنَّهُ مَنْ وُسِّعَ عَلَيْهِ فِي ذَاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَرَ ذلِكَ اسْتِدْرَاجاً فَقَدْ أَمِنَ مَخُوفاً )
. منظور از نعمت هاى استدراجى كه در قرآن به آن اشاره شده « 1 » : اين است كه خدا افرادى كه طغيان را به مرحلهء شديد رساندهاند نخست مشمول نعمتهاى خودش قرار مىدهد و هنگامى كه غرق نعمت شدند ناگهان نعمت را از آنها مىگيرد و به سختى آنها را مجازات مىكند كه اين مجازات بعد از نعمت ، بسيار دردناك است .
همچون كسى كه از درختى بالا مىرود هرچه بالاتر رود به هنگام سقوط براثر طوفان يا لغزشى ، به زمين خوردن او دردناكتر است و به گفتهء شاعر :
لا جرم هركس كه بالاتر نشست * استخوانش سختتر خواهد شكست
هامش
( 1 ) . اين تعبير در دو سوره از قرآن مجيد آمده است : سورهء اعراف ، آيهء 182 و سورهء قلم ، آيهء 44