سرنوشتسازترين اعمال اوست و بارها گفتهايم بخش عظيمى از گناهان كبيره بهوسيلهء زبان انجام مىشود ، همانگونه كه بخش عظيمى از طاعات با زبان است .
زبان ، كليد خوشبختىها و بدبختىهاست ، بنابراين چگونه ممكن است انسان سخنش را جزء اعمالش نداند ؟ به يقين اگر بداند « مَّا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ » ؛ انسان هيچ سخنى را بر زبان نمىآورد مگر اينكه همان دم ، فرشتهاى مراقب و آماده براى انجام مأموريت ( و ضبط آن ) است ! » « 1 » در سخنان خود دقت مىكند و جز آنچه به او مربوط است و مصلحت وى ايجاب مىكند سخن نخواهد گفت .
دربارهء خطرات زبان و بيهودهگويىها و سخنان بدون مطالعه روايات فراوانى از معصومان عليهم السلام نقل شده است .
نكته نسخهاى كامل !
امام عليه السلام در اين مجموعه از كلمات حكمتآميز كه به يازده دستور مهم اشاره كرده ، نسخهاى كامل مربوط به سير و سلوك در راه حق و رسيدن به قرب خدا و نجات از عذاب دنيا و آخرت ارائه فرموده است .
بخشى از آن مربوط به تربيت نفوس و خودسازى است : نپرداختن به عيوب ديگران و به عكس ، دقت در عيوب خويشتن و ترك فضول كلام كه مايهء حيات قلب است و توجه به خطرات زبان ، همه از امورى است كه سالكان راه حق را در اين مسير كمك مىكند و به اهداف مقدس خود و اصل مىنمايد .
بخش ديگر مربوط به تحصيل آرامش در حيات دنياست : قناعت پيشه كردن و ترك تجملپرستى و به ياد مرگ بودن و راضى شدن به مقدار ضرورت از
هامش
( 1 ) . ق ، آيهء 18