حديث نبوى را بيان كرده ، زيرا مشقتبار بودن يك عمل گاه به واسطهء انجام دادن كارهاى بدنى سنگين است و گاه به سبب طول مدت و گاه به علّت فراهم نبودن مقدمات و نيز گاهى بهواسطهء مخالفت نفس با آن است كه امام عليه السلام روى همين نكته تكيه فرموده است .
دليل آن هم روشن است ؛ پاداشهاى مادى در عرفِ عقلا همواره متناسب با مقدار زحمتى است كه براى كارى كشيده مىشود و به همين دليل كار پرزحمتتر پاداش و مزد و اجرت بيشترى دارد . پاداشهاى الهى نيز همينگونه است ؛ هرقدر عمل سختتر و پرمشقتتر باشد ، پاداشش نزد خداوند بيشتر است و اينگونه احاديث به هنگامى كه انسان در انجام وظايف خود يا ترك گناه گرفتار زحمت و مشقت شديدى مىشود اسباب آرامش روح است ، زيرا مىداند هرچه زحمتش بيشتر باشد لطف و كرامت و عنايت حق به او بيشتر است .
بعضى از بزرگان مانند علامهء مجلسى رحمه الله در بحارالانوار در اينجا به اشكالى اشاره كردهاند و آن اينكه اين كلام حكيمانه در به دو نظر با رواياتى كه مىگويد :
« نِيَّةُ الْمُؤمِنُ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ »
منافات دارد ، زيرا « نيت » به تنهايى كار آسانى است و عمل است كه غالباً داراى مشكلاتى است . سپس پاسخ سيد مرتضى رحمه الله را دربارهء حل اين اشكال پذيرفته كه مىفرمايد : « خير » ( در حديث نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ ) به معناى افعل تفضيل نيست بلكه اشاره به اين است كه نيت مؤمن همواره خير خوب است .
ولى هرگاه به تفسيرى كه از امام باقر عليه السلام در بحارالانوار نقل شده مراجعه مىشود اشكال بدون تكلف حل مىگردد آنجا كه مىفرمايد :
« نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ أَفْضَلُ مِنْ عَمَلِهِ وَذَلِكَ لِأَنَّهُ يَنْوِي مِنَ الْخَيْرِ مَا لَايُدْرِكُهُ وَنِيَّةُ الْكَافِرِ شَرٌّ مِنْ عَمَلِهِ وَذَلِكَ لِأَنَّ الْكَافِرَ يَنْوِي الشَّرَّ وَيَأْمُلُ مِنَ الشَّرِّ مَا لايُدْرِكُهُ ؛
نيت مؤمن از عمل او بهتر است ، زيرا همواره قصد كارهاى ( مهمى ) را دارد كه به آن نمىرسد و نيت كافر
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 68
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٨