ولى از سوى ديگر آيات و رواياتى در مذمّت غنا به چشم مىخورد كه آن را مايهء طغيان مىشمرد . « كَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَيَطْغَى * أَنْ رَّآهُ اسْتَغْنَى » « 1 » و در همين كلمات قصار ( حكمت 58 ) خوانديم :
« الْمَالُ مَادَّةُ الشَّهَوَاتِ ؛
مال ، مادهء اصلى همهء شهوتهاست » .
نيز قرآن مجيد ، اموال و اولاد را فتنه و ( وسيلهء آزمايش ) شمرده است و مىفرمايد : « أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ » . « 2 » و حديث
« الْفَقْرُ فَخْرِي وَ بِهِ أَفْتَخِرُ »
كه از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده معروف و مشهور است . « 3 » در حديث قدسى خطاب به موسى عليه السلام كه كلينى رحمه الله در كافى نقل كرده است چنين مىخوانيم :
« يا موسى ! إذا رَأَيْتَ الفَقْرَ مُقبِلًا فَقُلْ مَرْحباً بِشِعارِ الصّالِحينَ وَاذا رَأَيْتَ الْغِنى مُقْبِلًا فَقُلْ : ذَنْبٌ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُهُ ؛
اى موسى ! هنگامى كه ديدى فقر روى آورده بگو اى شعار صالحين خوش آمدى و هنگامى كه ببينى غنا روى آورده بگو لابد گناهى از من سر زده كه مجازاتش به سرعت فرا رسيده است » . « 4 »
حقيقت اين است كه هم غنا مىتواند خوب يا بد باشد و هم فقر ، هركدام در مرحلهاى وضع خاصى به خود مىگيرد .
اگر غنا سبب بىنيازى و آمادگى براى انجام كارهاى خير و اجراى عدالت و پيشرفت اهداف الهى گردد ، بهترين وسيله است و اگر سبب طغيان و فساد در ارض و دنياپرستى و هوسبازى و بىخبرى از خدا و غفلت از آخرت گردد بدترين وسيله است . به عكس ، فقر هرگاه به معناى ساده زيستن ، بىاعتنايى به دنيا و ترك وابستگىها و قناعت به كفاف و عفاف باشد بهترين افتخار است . اما اگر سبب وابستگى به اين و آن و آلودگى به انواع گناهان و سوءظن به خدا و دور
هامش
( 1 ) . علق ، آيهء 6 و 7
( 2 ) . انفال ، آيهء 28
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 69 ، ص 30
( 4 ) . كافى ، ج 2 ، ص 263 ، ح 12