شرح و تفسير اعتدال در خصومت
امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه به سه نكته در مورد خصومت پرداخته ، نخست مىفرمايد : « كسى كه در دشمنى با مخالفان افراط كند به گناه آلوده مىشود » ؛
( مَنْ بَالَغَ فِي الخُصومَةِ أَثِمَ )
. معمولًا خصومت و ستيز با ديگران قابل كنترل نيست ، حتى بهترين افراد وقتى گرفتار آن مىشوند و آتش خشم و غضب در آنان شعلهور مىگردد قادر به كنترل خويشتن نيستند و گرفتار گناهانى ازقبيل ظلم و ستم ، گفتن سخنان ناروا ، ريختن آبروى ديگران و اذيت و آزار مسلمانان مىشوند .
در جملهء دوم به نقطهء مقابل آن اشاره كرده ، مىفرمايد : « و كسى كه در مقام خصومت و احقاق حق كوتاهى كند بر خود ستم كرده ( زيرا حقش پايمال مىشود ) » ؛
( وَمَنْ قَصَّرَ فِيهَا ظَلَمَ )
. قرآن مجيد نيز در ذيل آيات نهى از ربا مىفرمايد : « لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ » ؛ نه ظلم كنيد و نه ظلم به شما شود » . « 1 »
گرچه اين آيه دربارهء رباخواران است ؛ ولى در حقيقت يك شعار وسيع اسلامى است كه دستور مىدهد به همان نسبت كه مسلمانان بايد از ستمگرى بپرهيزند بايد از تن دادن به ظلم نيز اجتناب كنند و به گفتهء بعضى از دانشمندان :
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 279