چيزى است كه شما را بر آن قدرت داده است » .
سپس امام عليه السلام به جملهء شريفهء
« لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ »
استدلال فرمود .
حاضران تفسير اين جمله را از امام عليه السلام خواستند . امام فرمود :
« لا حَوْلَ عَنْ مَعْصِيَتِهِ إِلَّا بِعِصْمَتِهِ وَلا قُوَّةَ عَلَى طَاعَتِهِ إِلَّا بِعَوْنِهِ ؛
هيچ مانعى در راه معصيت او نيست مگر تقوايى كه خدا در اختيار انسان گذارد و هيچ قوتى بر طاعت او نيست مگر به كمك قدرتى كه او به انسان بخشيده است » . « 1 »
مثالى را كه ما آورديم دقيقاً منطبق است بر آنچه امام عليه السلام در اين حديث نورانى فرموده است .
آخرين نكتهاى را كه لازم مىدانيم به آن اشاره كنيم اين است كه واژهء « قَدَر » به معناى اندازهگيرى است ؛ ولى در اينگونه موارد به معناى تقديرات الهى و مقدّرات اوست كه بعضى از ناآگاهان آن را به معناى جبر تفسير كردهاند .
شرح بيشتر دربارهء تفسير كلمهء قضا و قدر در ذيل كلمهء حكمتآميز 78 گذشت .
* * *
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 5 ، ص 123 ، ح 70